انتخابات ریاست جمهوری مصر 23 و 24 ماه می (سوم و چهارم خرداد) برگزار خواهد شد.
تا قبل از تحولات یک سال و نیم اخیر، عامل اصلی تغییر رهبران و جرخش قدرت در کشورهای متاثر از بهار عربی، نه رای و انتخاب مردم ، بلکه کودتا، ترور، مرگ یا عامل خارجی بود. ریاست جمهوری امری موروثی و جبری تلقی می شد، انتخابات با یک کاندیدا برگزار می شد. همان مسابقه معروفی که فقط یک اسب در آن شرکت می کرد. فرد منتخب با رای بالای نود درصد برای جندین دهه در راس قدرت بود و پس از آن زمینه سازی برای ورثه برای کسب قدرت صورت می گرفت. نمادی از سلطنت با روکشی از جمهوریت و بتعبیر اعراب جملوکیه(حمهوری+ملوکیه).نمونه هایش در تونس که بن علی در اندیشه بود که لیلی طرابلسی همسرش به جای او رییس جمهور شود، در مصر مبارک و گروه حاکم در صدد استقرار جمال مبارک بودند.در لیبی سیف الاسلام خودش را حاکم آینده تلقی می کرد، و در یمن هم عبدالله صالح برای پسرش خواب ریاست جمهوری دیده بود. که البته مردم تمامی ان خواب ها را به کابوسی تلخ تبدیل کردند. و تمامی آن دیکتاتور ها بعد از جندین دهه یکی پس از دیگری سرنگون شدند.
وزش تغییر در منظقه هر چند منجر به سرنگونی نمادهای وضع موجود شده و بعضا تغییراتی انجام گرفته یا در شرف تحقق است، ولی هنوز تا محقق شدن خواسته های تظاهرکنندگان و ایجاد جامعه ای جدید راه درازی در پیش است.
انتخابات ریاست جمهوری مصر از سه بعد داخلی، منطقه ای و بین المللی حایز اهمیت است.

بعد داخلی: بدون تردید مهمترین دستاورد مصر بعد از انقلاب کسب آزادی سیاسی است. موهبتی که جندین دهه از ملت مصر دریغ شده یود و در این یکسال و اندی به حد زایدالوصفی در حای حای این کشور مشهود است. در سفری که اخیرا به قاهره داشتم بعینه در مناطق مختلف شاهد فضای سیاسی جدید بودم. امری که در قیاس با سفرهای گذشته ام به این کشور که جملگی در عصر مبارک انجام شده بود، با تمام وجود ملموس بود. اگر در سفرهای قبلی حضور در یک منطقه با حاکمیت وضع فوق العاده در تعارض بود و از سوی ماموران امنیتی مورد تذکر واقع می شد، در این ایام می شد در همه جا بدون نگرانی حضور یافت و با مردم آزادانه به بحث و گفتگو نشست. تاکسی ها به سرعت تیدیل به اتاق بحث می شد و تو در حیرت می ماندی که رانندگان تاکسی چه مفسران و نظریه پردازان خوبی هستند. دلیلش هم اشکار بود؛ ان ها از هر مسافری نکته ای می گیرند و در ذهن خود پرورش می دادند . نکته ها را ترکیب می کنند و به تحلیل وقایع می پرداختند. وقتی در محله عباسیه ، در خیابان مقابل کلیسای بزرگ قبطی با حسن، مهندس کامپیوتر آشنا شدم . از او نشانی پرسیدم. صحبتمان گل انداخت و تاکید او که نباید به کلیسا برویم! معلوم شد که طرفدار سلفی هاست، در عین حال مهمترین دستاورد انقلابی که رخ داده، هرجند با نفس آن موافق نبود، آزادی می دانست و معتقد بود پیش ازین محال بود ما میان خیایبان بتوانیم براحتی و آزادانه اینگونه بیش از نیم ساعت با یکدیگر صحبت کنیم.
مهمترین نماد این فضای آزاد را در تحمعهای اعتراضی اخیر در میدان تحریر یا مقایل وزارتخانه های کلیدی این کشور در اعتراض به رد صلاحیت کاندیداهای مطرح از جمله حازم ابو اسماعیل، کاندیدای سلفی ها و خیرات شاطر کاندیدای اصلی اخوان المسلمین مشهود بود. همچنین مناظره داغ انتخاباتی عمرو موسی و عبدالمنعم ابوالفتوح دو کاندیدای اصلی و مطرح که دو طیف فکری مختلف سکولار و اسلامی را نمایندگی می کنند و تا پیش ازین اصولا سابقه چنین فضایی شفاف برای گفتگو وجود نداشت، چون انتخاباتی نبود تا به تبع آن مناظره ای نیز شکل بگیرد.
گدشته از کسب آزادی که به تعبیر بسیاری از افرادی که طرف گفتگویم واقع شدند، در حد هرج و مرج گونه ای در خیابان و سیاست مورد استفاده قرار گرفته و نمادهای آن نیز قابل اشاره است، مهمترین دغدغه امروز مصر مشکل اقتصادی و معیشت مردم است. در خیابانهای قاهره در گوشه و کنار انبوهی از زیاله به چشم می خورد. و گویی هیچ کسی در مقابل جنین امر مشهودی مسئولیتی احساس نمی کند. سیاست، فضای احتماعی را اشباع کرده و زباله هادر همه خیابانهای اصلی و فرعی شهر با زبان بی زبانی سخن می گویند که شهر صاحب ندارد!
به نظر اولویت اصلی برای کاندیداهای ریاست جمهوری مسئله داخلی است. هرجند در مناظره های انتخاباتی نامزد ها پیرامون مسایل منطقه ای و بین المللی نیز اظهار نظر می کنند که امری بدیهی است ، با این وجود، عدم استقرار در بعد داخلی، موجب معطوف شدن توجه اصلی به امور داخلی همجون امنیت، اقتصاد و امور احتماعی خواهد بود. هرجند تا کنون هیج کدام در مورد نظافت شهر از این حجم عظیم زباله سخنی نگفته اند!
وقتی چهره های بی رمق و نومید کارگران رفتگر شهرداری را می دیدم. پرسیدم چقدر حقوق می گیرند؟
پاسخ این بود بین سیصد تا جهارصد جنیه!
در مناظره انتخاباتی عمرو موسی و ابوالفتوح یکی از پرسش های مهم همین بود: در امد ماهیانه باید حداقل چقدر باشد که بتوان قوت لایموتی فراهم کرد؟ عمرو موسی از این پرسش گریخت، اما ابوالفتوح گفت: حداقل هزار و دویست جنیه.

بعد منطقه ای: مسئله قرارداد صلح با اسراییل و اصولا رایطه یا عدم رابطه یا محدود کردن رابطه با این کشور و صدور گاز به آن، در بعد منطقه ای مهمترین محور بحث و گفتگوی کاندیداهای ریاست جمهوریست. ابوالفتوح اسراییل را به عنوان دشمن مصر خطاب کرد و وعده داد در معاهده صلح با این رژیم بازنگری کند. عمرو موسی از بازنگری تدریجی در معاهده صلح دفاع کرد و گفت: بیشتر مردم ما اسرائیل را دشمن می دانند، اما مسئولیت رئیس جمهور، تعامل مسئولانه با این امور و پیروی نکردن از شعارهای تند و آتشین است.
تا کنون مصر حدود 40 درصد نیازمندی های اسراییل به گاز طبیعی را تامین کرده است.. مصری ها مخالف صادرات گاز طبیعی به اسراییل هستند. علاوه براین، آن ها معتقدند که قیمت گاز صادراتی به اسراییل بسیار کم است.
با این وجود به نظر می رسد، حتی اگر بحث های مختلفی در این رابطه مطرح شود، فعلا برای جامعه مصر به دلیل حجم مشکلات داخلی، اسراییل از اولویتها نیست.
رابطه با ایران از جمله محورهای مهم دیگر بحث کاندیداهای ریاست جمهوریست که هرچند همه بر آن تاکید دارند ولی این رابطه و نحوه ارتباط نیز با اما و اگرهایی همراه است و این نکته هم در گفتگوهای مردمی قابل تشخیص بود . در مناظره عمرو موسی و ابوالفتوح هر دو بر نقش مهم و تاثیر گذار ایران تاکید کردند. البته عمرو موسی به جای این که ایران را به عنوان یک کشور اسلامی معرفی کند دو بار ایران را به عنوان کشور عربی مطرح کرد که رسانه های مصری او را دست انداختند. عمرو موسی به صراحت از نقش ایران در خلیج فارس بحرین سوریه و فلسطین انتقاد کرد. ابوالفتوح هم گفت: اجازه نخواهد داد ایران به ترویج مذهب شیعه در مصر بپردازد.

بعد بین المللی: در بعد بین المللی، بدون شک رابطه مصر و امریکا مهمترین جایگاه را بخود اختصاص می دهد. از آنچه در دوره انتقالی می‌گذرد، اینگونه به نظر می‌رسد که روابط مصر و آمریکا به پایین‌ترین سطح خود از زمان روی کار آمدن مبارک تاکنون رسیده است.

رئیس جمهوری آینده مصر اساس روابط بزرگ‌ترین قدرت کنونی جهان از یک‌سو و یکی از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین کشورهای خاورمیانه را پایه‌گذاری خواهد کرد.
تاکید کاندیدهای ریاست جمهوری بر استقلال سیاست خارجی این کشور قابل توجه است.
از زمان پیروزی جنبش "افسران آزاد" در سال 1952 تا سرنگونی مبارک در سال گذشته، عملا سه رئیس جمهور در مصر بقدرت رسیده اند، در حالی‌که طی همین دوره کاخ سفید دوازده رئیس جمهور عوض کرده است و تمام این دولت‌ها همواره منافع آمریکا را در تعامل خود با قاهره در نظر گرفته‌اند. امری که لااقل در زمان سادات و مبارک در رابطه با حفظ منافع این کشوردر تعامل با امریکا به چشم نمی خورد..

واشنگتن در صدد است بر رئیس جمهوری آینده مصر فشار آورد تا به تعهدات حکومت‌های سابق از جمله پیمان کمپ دیوید و مبارزه با تروریسم پایبند باشد. ضمن اینکه واشنگتن به شدت از تبلیغات انتخاباتی نامزدهای مصر علیه آمریکا و اسراییل نگران است.

.

پس از گذشت بیش از یک‌ماه از زمان نام‌نویسی در این انتخابات و پایان زمان ثبت نام، اسامی نامزدهای شرکت‌کننده در این انتخابات توسط کمیته عالی انتخابات به شرح زیر اعلام شد:

"-احمد عوض الصعیدی"، از حزب مصرالقومی
"-ابوالعز الحریری"، حزب التحالف الشعبی الاشتراکی
"-محمد فوزی عیسی"، حزب الجیل الدیموقراطی
"-حسام خیرالله"، حزب السلام الدیموقراطی
"-عبدالمنعم ابوالفتوح"نامزد مستقل
"-اشرف بارومه "حزب مصر الکنانه
"-مرتضی منصور"، حزب القومی
- "خیرت الشاطر"، نامزد حزب الحریه و العداله
- "محمد مرسی"، نامزد ذخیره حزب الحریه و العداله
-"حازم صلاح أبو إسماعیل"، نامزد حزب سلفی "نور"
- "حمدین صباحی"، نامزد مستقل
- "ایمن نور"، نامزد حزب "الغد الثوره المصری الجدید
- "عمر سلیمان"، رئیس سابق دستگاه اطلاعات حسنی مبارک و نامزد مستقل
- "احمد شفیق"، نامزد مستقل
- "عمرو موسى"، نامزد مستقل
- "عبدالله اشعل"، نامزد حزب "الاصاله"
- "محمد سلیم العوا"، نامزد مستقل
- "خالد علی"، نامزد مستقل
- "هشام البسطویسی"، حزب التجمع الوطنی التقدمی الوحدوی
- "محمود حسام الدین جلال"، نامزد مستقل
- "ابراهیم احمد الغریب"، نامزد مستقل
- "حسام خیرت"، حزب مصر العربی الاشتراکی
- "ممدوح قطب"، نامزد حزب الحضاره

اطلاعیه شورای نظامی در مورد شرایط نامزدها

در اطلاعیه شورای عالی نظامی، ضمن تاکید بر برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمده بود که کسانی می توانند به عنوان نامزد تصدی سمت ریاست جمهوری مصر در انتخابات شرکت کنند که از والدین مصری در مصر متولد شده باشند و دارای تابعیت دوگانه و همسر خارجی نباشند.

از طرف دیگر، داوطلبان نامزدی انتخابات ریاست جمهوری باید مورد تایید دست کم سی تن از اعضای پارلمان یا سی هزار تن از شهروندان واجد حق رای از استانهای مختلف قرار گیرند و یا کاندیدای حمایت شده از سوی یک حزب قانونی باشند.این تاییدیه ها را هنگام ثبت نام برای ورود به رقابت های انتخاباتی ارائه دهند تا با درخواست نامزدی آنها در دیوان عالی موافقت شود.

هدف از وضع این شرایط این بود که از ورود افرادی که نمی توان آنان را نامزدهای جدی و دارای امکان پیروزی در انتخابات تلقی کرد، در صحنه انتخابات جلوگیری کرد. و با وضع این قانون در واقع انتخابات از همان حالت دلخواهی و هرج و مرج اولیه فاصله می گیرد.

پیش از بسته شدن پرونده انتخابات، در مصر برخی نشانه ها از تعدد کاندیداها تا 300 نفر بود منتها پیدا بود که برخی اسامی جدی نیست و آنها کاندیدای واقعی نیستند. جوانی وعده داده بود که: به من رای بدهید تا روزگارتان سیاه شود و یا مطربی به نام سعاد صغیر معرکه ای بر پا کرده بود. یا دیگری که با عنوان مهدی موعود اعلام حضور نموده بود.

26 آوریل(7 اردیبهشت 91 ) اعلام لیست نهایی کاندیداها پس از بررسی صلاحیت نامزدهاست و30 آوریل(11 اردیبهشت 91) آغاز فعالیت های تبلیغاتی خواهد بود. هرچند همین الان نیز خیابانهای قاهره مملو از پوسترها و پلاکاردها و شعارهای حمایت آمیز از کاندیداهاست.

می توان نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری مصر را به چند گروه تقسیم کرد :

گروه اول همکاران سابق حسنی مبارک ، شامل عمر سلیمان رییس سابق دستگاه اطلاعات و امنیت، عمرو موسی وزیر سابق امورخارجه و سرلشگر احمد شفیق، فرمانده سابق نیروی هوایی و وزیر و نخست وزیر سابق

دسته دوم طرفداران گرایش اسلامی اند که احزاب اسلامی حازم ابواسماعیل ، خیرت الشاطر، محمد المرسی را به عنوان نامزدهای اصلی خود برای انتخابات ریاست جمهوری معرفی کرده اند . البته در بین کاندیداها ، افراد دیگری با گرایش اسلامی به طور مستقل ثبت نام کرده اند. محمد سلیم العوا را می توان شاخص ترین آن ها تلقی کرد. سلیم العوا حقوقدان و متفکر اسلامی است و کتاب های متعددی در باره مسایل اسلامی منتشر کرده است.

گروه سوم شامل انقلابیون مصر هستند، انقلابیونی ازجمله ابوالعز الحریری عضو مجلس مردم، خالد علی و عبدالمنعم ابوالفتوح.

طیف چهارم نیز شامل لیبرالهایی همچون ایمن نور از حزب الغد الثوره اند.

گفته می شود هماهنگی پشت پرده ای در بین اخوان المسلمین و ایمن نور انجام شده است. به این معنا که حزب ایمن نور از نامزد اخوان خیرت شاطر حمایت می کند. در صورت پیروزی ایمن نور در پست معاون رییس جمهور قرار می گیرد.

آخرین روز ثبت نام

عمر سلیمان” رئیس سرویس اطلاعاتی رژیم مبارک با جمع آوری ۴۴ هزار امضا از افراد مختلف،”خالد علی” با جمع آوری ۳۲ امضای نمایندگان پارلمان ،”محمد مرسی” از حزب آزادی و عدالت ، “حسام خیرت” از حزب سوسیالیست عربی، “مرتضی منصور” از حزب قومی مصر، “عبدالله الاشعل” از حزب الاصاله، ”ممدوح قطب” حزب الحضاره، “اشرف بارومه”حزب الکنانه هشت نامزدی بودند که در آخرین ساعات ثبت نام، درکمیته عالی انتخابات حاضر شده وبه صورت رسمی نامزد انتخابات شدند.

کمک دولتهای خارجی

برخی آگاهان سیاسی بر این باورند که دستهای خارجی از طریق اعطای پول به طرفهای مختلف برای رساندن نامزدهای آنان به قدرت ، در انتخابات ریاست جمهوری مصر دخیلند. در این بین از قطر، کویت و عربستان از جمله کشورهای کمک کننده به کاندیداهای مطرح رقیب یاد می شود.

کاندیداهای مطرح

هرچند از عمر سلیمان و خیرت شاطر بعنوان کاندیداهای اصلی ریاست جمهوری یاد می شود، ولی با توجه به اهمیت حضور کاندیداهایی با توجه به سوابق و گرایشهای متفاوت، در ادامه کاندیداهایی که در افکار عمومی مصر بیشتر مطرحند، ذکر می شوند:

عمر سلیمان
رئیس سازمان اطلاعات مبارک روز جمعه ۶ آوريل رسما از نامزدی خود برای انتخابات ریاست جمهوری مصر خبر داد و روز شنبه نامزدی خود را برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری مصر اعلام کرد.

ثبت نام سلیمان در دقایق پایانی ثبت نام از نامزدها واکنش های زیادی در محافل سیاسی و مردمی مصر ایجاد کرد.

وی پیش از این اعلام کرده بود قصد نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری مصر را ندارد ولی بعدا در بیانیه ای مدعی شد که به دلیل اصرار هواداران خود ناگزیر به این کار شده است.

عمر سليمان سالهای طولانی رياست سازمان اطلاعات مبارک را بر عهده داشت. حسنی مبارک اوايل سال ۲۰۱۱ ميلادی سرنگون شد. اين رخداد تقريبا دو هفته پس از آن روی داد که عمر سليمان به سمت معاون مبارک انتخاب شده بود.

سليمان روز چهارشنبه دو روز قبل از صدور بیانیه رسمی برای شرکت در انتخابات، گفته بود به دلايل اداری و مالی، قصد نامزدی در انتخابات ندارد.

سليمان در بيانيه جديد خود ، نوشت: «با وجود سختی‌هايی که در بيانيه پيشين برشمردم، نمی‌توانم به درخواست کسانی که خواهان نامزدی من هستند، توجه نکنم. وعده می‌دهم که موضع خود را تغيير دهم و سعی می‌کنم تا روز شنبه مراحل اداری لازم را پشت سر بگذارم.

او در اين بيانيه به مردم مصر وعده داد که در راه تغييری که هدف انقلاب مصر بود پيش برود.

صد‌ها نفر از هواداران سليمان روزهای پنجشنبه و جمعه در خيابان‌های قاهره تظاهرات کرده و خواستار نامزدی او در انتخابات رياست جمهوری شده بودند.

اعلام خبر نام نویسی عمر سلیمان، رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی و امنیتی مصر برای شرکت در نخستین انتخابات ریاست جمهوری پس از دوره حسنی مبارک، واکنش‌های متفاوتی را در فضای سیاسی مصر باعث شد.

وقتی با تاکسی در درون قاهره به جایی می رفتیم، بلافاصله تاکسی تبدیل به یک نشست سیاسی می شد و بحث شکل می گرفت. راننده های تاکسی به نظرم یکی از مهمترین گنجینه های اطلاعات برای شناخت حال و هوای مصر امروزند. آنان از هر مسافری نکته ای را می گیرند و به نفر بعدی تحویل می دهند. خبر ها را دقیق پیگیری می کنند. با اعلام کاندیداتوری سلیمان، چند نفر از آنان با جدیت از عمر سلیمان دفاع کردند. مهمترین وجه دفاعشان این بود که عمر سلیمان فردی قوی است و می تواند کشور را از این هرج و مرج- به تعبیر آنان" فوضی"- نجات دهد. دوم این که او را فردی پاک دست و نیالوده به مفاسد اقتصادی می دانستند. علاوه بر آن برخی باور داشتند او بود که با مدیریت و حسن تدبیر مبارک را به کناره گیری تشویق کرد و اوست که در پس صحنه شورای نظامی قرار دارد.او را خبره و چیره در عرصه سیاست ورزی می دانستند. بدیهی است که کاندیداهای رقیب در باره عمر سلیمان نظر موافق ندارند.

یکی از رانندگان تاکسی می گفت: این انتخابات یک مبارزه وجودی بین گرایش های اسلامی و عمر سلیمان است که از سوی ملی ها و لیبرال ها و ارتش حمایت می شود.

خیرت الشاطر، نامزد انتخابات ریاست جمهوری اخوان المسلمین پس از کاندیداتوری سلیمان، گفت که او یکی از چهره‌های اصلی رژیم حسنی مبارک بود. به علاوه هنگامی که شرایط سخت شد، سلیمان شخصیتی وفادار به مبارک بود که به سمت معاونت رئیس جمهوری رسید.

شاطر نامزدی عمر سلیمان مدیر سابق دستگاه اطلاعات مصر را توهین به انقلاب این کشور توصیف کرد و گفت: نامزد شدن عمر سلیمان برای انتخابات ریاست جمهوری آینده توهین به انقلاب مصر است و موفقیت وی در این انتخابات باعث شعله ور شدن انقلاب دوم در این کشور خواهد شد.

شاطر با تاکید براین‌که اگر عمر سلیمان برنده‌ انتخابات شود، مسلما در انتخابات از سوی ارتش اعمال نظر شده است، گفت: در این صورت مردم مصر باردیگر به خیابان‌ها آمده و انقلاب را ادامه خواهند داد.
.
"محمد عبد العزیز" هماهنگ کننده جنبش موسوم به "کفایه" مصرنیز گفت : نامزدی عمر سلیمان نشانه این است که رژیم مبارک همچنان پابرجا و تلاشهایی ضد انقلاب 25 ژانویه در جریان است.

وی خطاب به عمر سلیمان بیان کرد: جای تو زندان است نه کرسی ریاست جمهوری مصر.

"عبدالمنعم ابو الفتوح" از دیگر نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری مصر در واکنش به نامزدی عمر سلیمان بیان کرد: کسانی که راس هرم رژیم سابق را سرنگون کردند می توانند مزدوران آن را نیز نابود کنند.

حازم صلاح أبو اسماعیل

ابو اسماعیل، مبلغ مصری و از حزب سلفی نور بر ضرورت اعمال احکام شریعت اسلامی در مصر از جمله اجباری شدن حجاب، منع فروش مشروبات الکلی و لزوم تعطیلی بارها در صورت رسیدنش به پست ریاست جمهوری تاکید کرده است و جنجال گسترده‌ای در فضای اجتماعی مصر به وجود آورده است .

کمیسیون انتخاباتی مصر روز شنبه اعلام کرد از وزارت امور خارجه اطلاع یافته است مادر حازم ابو اسماعیل، نامزد سلفی در انتخابات ریاست جمهوری گذرنامه آمریکایی داشته است و احتمالا وی از انتخابات کنار گذاشته خواهد شد.
در قانون انتخاباتی مصر قید شده است هر نامزد برای سمت های عالی باید مصری باشد و مصری بودن والدین و همسر وی نیز ضروری است.

کمیسیون انتخاباتی مصر در بیانیه ای تصریح کرد وزارت امور خارجه اعلام کرده است نوال عبدالعزیز نور بیست و پنجم اکتبر سال دو هزار و شش تابعیت آمریکایی دریافت کرده است .

کمیسیون انتخاباتی افزود وزارت امور خارجه کپی درخواست اعطای تابعیت مادر ابو اسماعیل را که اکنون درگذشته است، ضمیمه نامه ارسالی کرده است.

کمیسیون انتخاباتی مصر پیش از این نیز اعلام کرده بود از طریق اداره مهاجرت اطلاع یافته است مادر حازم ابو اسماعیل قبل از فوت در سفرهای خارجی خود از گذرنامه آمریکایی استفاده کرده است. روزنامه‌های محلی مصر نیز طی روزهای اخیر نوشتند که مادر ابو اسماعيل سالها به همراه دختر و داماد مصری خود که دارای تابعيت آمريکا است، در ايالات متحده زندگی کرده است و احتمال دارد تابعيت اين کشور را به دست آورده باشد.

هواداران حازم ابواسماعیل به صراحت اعلام کردند که از وی به عنوان نامزد ریاست جمهوری حمایت می کنند هرچند که به مرگ آن ها منجر شود.

هواداران ابواسماعيل شورای عالی نيروهای مسلح و دولت موقت را به تلاش برای جلوگيری از مشارکت او در رقابت‌های انتخابات متهم می‌کنند.

برخی ناظران معتقدند حذف احتمالی ابواسماعيل از رقابت‌های انتخاباتی به سود اخوان المسلمين در انتخابات رياست جمهوری است.

ابواسماعیل وزارت خارجه آمریکا را متهم کرد که در شرایط فعلی بحث تابعیت مادر وی را مطرح کرده اند تا مانع از شرکت وی در انتخابات شوند.

در روز جمعه در میدان تحریر قاهره پلاکارد تامل انگیزی دیدم. بر پلاکارد تصویر یک روحانی مصری بود. او را به عنوان یک شیعه رافضی لعن کرده بودند که برای اولین بار داستان تابعیت امریکایی مادر حازم اسماعیل را افشا کرده است.

در گفتگو با برخی تظاهرکنندگان، آنها طرح موضوع تابعیت مادرابواسماعیل را به نویسنده شیعی نسبت داده و مرا بعنوان یک ایرانی شیعی در این زمینه، مورد سوال قرار می دادند.برخی دیگر هم معتقد بودند که بعلت مخالفت ابواسماعیل با اسرائیل، اسرائیلیها موضوع تابعیت مادر وی را طرح کرده اند. این در حالیست که عمده افرادی که طرف گفتگویم بودند این موضوع را قبول نداشتند و بعلت جدی بودن پیروزی ابواسماعیل این موضوع را یک توطئه و طرح سیاسی برای خارج کردن وی از عرصه انتخابات می دانستند.. برخی نظرسنجیها حاکی از بالا رفتن میزان گرایش عمومی به وی بعد از اعلام تابعیت امریکایی مادر وی است.

"ثروت الخرباوی" یکی از رهبران سابق اخوان المسلمین مصر در این رابطه اعلام کرد که بهتر است ابواسماعیل در زمینه های دیگر فعالیت داشته باشد چرا که وی یکی از فعالان اصلاح قانون اساسی مصر بود اصلاحاتی که مبتنی بر بندی است که مانع از نامزدی وی برای انتخابات می شود.

تظاهر کنندگان سلفی روز جمعه در تظاهرات میدان التحریر در شعارهای خود تاکيد کردند که خواهان نامزدی حازم ابو اسماعيل هستند و رئيس شورای عالی نيروهای مسلح را تهديد به اعدام در صورت وجود هرگونه تقلب کردند.

عمرو موسی

برخی مقامات سابق در دوران حسنی مبارک از جمله احمد شفیق، نخست‌وزیر سابق در دوران مبارک و نیز عمرو موسی، وزیر خارجه پیشین مصر و رئیس پیشین اتحادیه عرب نیز برای رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری مصر نامزد شده و ثبت‌نام کردند.
عمرو موسی از ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۱مسئولیت وزارت خارجه مصر را عهده دار بود و از۲۰۰۱ تاپانزده می ۲۰۱۱ دبیرکلی اتحادیه عرب را برعهده داشت.

بر اساس اخبار منتشره، نظرسنجی «مرکز پژوهش‌های سیاسی و استراتژیک الاهرام» نشان می‌دهد که «عمرو موسی» دبیر کل سابق اتحادیه عرب بر دیگر نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری مصر پیشی گرفته است.

تصاویر خندان عمروموسی در خیابانهای شهر خودنمایی می کند، هر چند تا کنون در میان کسانی که با آنها گفتگو کرده ام، مدافع جدی برای موسی ندیدم ولی با توجه به سوابق سیاسی و هوشمندی وی، موسی یکی از کاندیداهای مطرح است.
عمرو موسي پیش ازین با استقبال از برگزاري انتخابات زودهنگام رياست‌جمهوري در مصر تصريح كرده بود كه روند دموكراسي در اين كشور در حال كامل شدن است. عمرو موسی در بيانيه‌اي با استقبال از تصميم شوراي عالي نظامي حاكم بر اين كشور مبني بر برگزاري انتخابات رياست‌جمهوري زودتر از موعد مقرر عنوان داشت: مصر در مسير تكميل روند دموكراسي در حركت است و بدون شك با برگزاري انتخابات رياست‌جمهوري و پايبندي به قانون اساسي اين روند كامل خواهد شد. مصر هم‌اكنون در حال عبور از مرحله‌اي مهم و خطرناك است و ناآرامي‌ها به شكلي خطرناك، امنيت كشور را تهديد مي‌كند؛ به گونه‌اي كه انقلابيون احساس مي‌كنند انقلاب آنها دستاوردي به دنبال نداشته است. يك سال از انقلاب گذشت و هنوز ناآرامي‌ها و وضعيت بد اقتصادي ادامه دارد و هم‌اكنون وقت آن فرار رسيده تا راه براي انتقال قدرت به غيرنظاميان هموار شود و با روي كار آمدن دولتي منتخب اهداف انقلاب محقق شود.دولت آينده مصر بايد براي بهبود وضعيت اقتصادي كشور و جذب سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي بسيار تلاش كند و در قوانيني كه زندگي را براي مردم دشوار كرده، بازنگري جدي شود.

فهمی هویدی می گوید انتخابات مصر، فرصتی است برای رو شدن پرونده ها! مثل پرونده تابعیت امریکایی مادر حازم اسماعیل نامزد سلفی ها، عمرو موسی هم بی نصیب نمانده است. گفته شده پدر وی در دوران دانشجویی در پاریس از یک زن فرانسوی پسری دارد به نام پیتر. این پیتر اکنون در مبارزات انتخاباتی نقش دارد و تبدیل به مضمونی علیه عمرو موسی شده است.

احمد شفیق

احمد شفیق در روز ۲۹ ژانویه ۲۰۱۱ از طرف مبارک به عنوان نخست وزیر انتخاب شد. مبارک، احمد نظیف نخست وزیر خود را برکنار کرد تا پیامی به انقلابیون داده باشد که صدای مطالبات آن ها را شنیده است.

اما وقتی مبارک در ۱۱ فوریه اعلام کرد که از قدرت کناره گیری می کند. دیگر مجالی برای بقای نخست وزیر کاتالیزور نمانده بود.. تنها شورای نظامی به او ماموریت داد تا انتخاب نخست وزیر جدید به کارش ادامه دهد. او در روز ۳ مارچ استعفا کرد. کل دوران نخست وزیری او ۳۵ روز طول کشید.
خالد علی

خالد علی یکی از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری مصر که از طرفداران انقلاب و افراد وابسته به میدان التحریر به شمار می رود، گفته: ما باید با یکدیگر متحد شویم تا برگزاری یک انتخابات دموکراتیک را تضمین کنیم.

وی افزوده است: به خاطر خون شهدا باید با هم متحد شویم.

خالد علی از فعالان سیاسی و از جمله سازمان دهندگان تظاهرات در محکومیت اشغال عراق و نیز دفاع از فلسطینی ها بوده است. در سال ۲۰۰۸ جمعیتی را با عنوان: دفاع از حقوق تظاهرکنندگان ، تاسیس کرد .او از اعضای کمونیست مصر است.

خیرت شاطر

با وجود آنکه اخوان‌المسلمین مصر که اکثریت پارلمانی این کشور را در اختیار دارند، پیش از این تاکید کرده بودند که نامزدی برای انتخابات آینده ریاست‌جمهوری مصر معرفی نخواهند کرد، اما مسئولان این گروه خیرت الشاطر، معاون دبیرکل گروه را به عنوان نامزد این انتخابات معرفی کرد.

شاطر چندین بار در دوران ریاست‌جمهوری جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهوری اسبق مصر و حسنی مبارک، رئیس‌جمهوری سابق این کشور زندانی شده است. الشاطر نزدیک به 12 سال زندانی بود و پس از سر نگونی حسنی مبارک در اواسط سال 2011 میلادی از زندان آزاد شد.

خیرت الشاطر، عضو ارشد حزب اخوان المسلمین سرمایه دار و تاجر است.

الشاطر در دوران دبیرکلی محمدمهدی عاکف، دبیرکل سابق گروه اخوان المسلمین، پست معاون دومی وی را بر عهده داشت و پس از انتخاب محمد بدیع به عنوان دبیرکل جدید این گروه در حالی که الشاطر در زندان به سر می‌برد، به عنوان معاول اول وی انتخاب شد.

محمد بدیع، دبیرکل اخوان‌المسلمین مصر اعلام کرد که مجلس شورای گروه و کمیسیون عالی حزب آزادی و عدالت وابسته به این گروه در پی نشستی که برگزار شد، تصمیم گرفتند خیرت الشاطر را برای انتخابات آینده ریاست‌جمهوری مصر نامزد کنند.
بدیع همچنین اعلام کرد که الشاطر از پست معاونت دبیرکلی گروه اخوان المسلمین و همچنین عضویت در کمیسیون عمومی حزب آزادی و عدالت استعفا داده تا خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری آماده کند.

رهبر اخوان المسلمین گفت:" این حزب، پس از آن که شاهد تلاشهایی برای از بین بردن انقلاب بوده است، تصمیم گرفت تا فردی را برای رقایت در انتخابات ریاست جمهوری نامزد کند."

حزب اخوان المسلمین اعلام کرد با شرکت در انتخابات ریاست جمهوری، تلاش می کند تا از تصاحب قدرت سیاسی توسط نظامیان و طرفداران رژیم سابق جلوگیری شود.

وی در ادامه گفت که از لحاظ قانونی مانعی برای رد صلاحیت وی وجود ندارد اما اگر در این زمینه مانع تراشی شود این بدین معنی است که ما همچنان تحت حاکمیت رژیم دیکتاتوری حسنی مبارک و عناصر وی قرار داریم.

محمد مرسی، رئیس حزب آزادی و عدالت نیز اعلام کرد که تلاش‌های جدی برای ممانعت از دستیابی مصری‌ها به ثبات مسالمت‌آمیز باعث شده که این حزب با هماهنگی گروه اخوان‌المسلمین نامزدی برای انتخابات ریاست‌جمهوری آینده این کشور معرفی کند.

خیرت شاطر را می توان یک کاندیدای مهم محسوب کرد.شاطر شخصیتی است کاملا مدرن و امروزی. سایت انگلیسی اخوان را راه انداخته است. مقاله اش در گاردین، مقاله مهمی بود که نشان از سیمایی تازه از اخوان المسلمین مصر می داد.

گفته می شود اخوان با شورای نظامی یک قرار گذاشتند که شورا خیرات شاطر را آزاد کند و به اخوان اجازه تاسیس حزب بدهد. اخوان هم از میدان تحریر کناره گیرد.

در ۳۱ مارس حزب آزادی و عدالت اخوان المسلین اعلام کرد که خیرت شاطر کاندیدای حزب است. البته این امر خلاف وعده ای بود که حزب داده بود. حتی خود خیرات شاطر هم در مصاحبه ها اعلام کرده بود که کاندیدای ریاست جمهوری نمی شود. این نقض عهد اخوان را با این مساله رویارو کرد که انان نیز در سیاست و قدرت اهل عهد و پیمان نیستند.

راننده تاکسی که ما را به مسجد سیدنا الحسین می برد، گفت: اخوان الان "عدیم المصداقیه"(عدم ثبات و صداقت در ادعاها)هستند. سخنانی که می گویند اعتباری ندارد.

اخوان المسلمین علاوه بر شاطر فرد دیگری به نام محمد مرسی را نیز به عنوان کاندیدای حزب معرفی کرده اند تا چنانجه برای خیرت شاطر در مرحله بررسی صلاحیت ها مساله ای پیش آمد اخوان کاندیدای احتیاط داشته باشند.

محمد المرسی

اخوان‌المسلمین، محمد المرسی را به عنوان دومین نامزد خود برای انتخابات ریاست جمهوری این کشور معرفی کرد.

محمد مرسی رییس حزب آزادی و عدالت،از 30 آوریل 2011 است. وی سخنگویی رسمی هیات پارلمانی اخوان را نیز برعهده دارد.

اخوان‌المسلمین روز ۸ اوریل محمد المرسی، رئیس حزب آزادی و عدالت، شاخه سیاسی اخوان‌المسلمین را به عنوان نامزد جایگزین معرفی کرد.

این تصمیم به این دلیل صورت می گیرد تا در صورتی که خیرت الشاطر رد صلاحیت شد یا موانع قانونی برای نامزدی وی در انتخابات ریاست جمهوری مصر وجود داشته باشد محمد المرسی جایگزین وی شود.

در صورتی که صلاحیت خیرت الشاطر برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری مصر تایید شد محمد المرسی از نامزدی خود انصراف خواهد داد.

عبدالمنعم ابوالفتوح

عبدالمنعم ابوالفتوح، عضو سابق گروه اخوان‌المسلمین نیز نامزدی خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری مصر اعلام کرده و برگه‌های نامزدی را تحویل کمیسیون انتخابات این کشور داده است.

عبدالمنعم ابوالفتوح، دبیرکل اتجادیه پزشکان عرب و عضو سابق دفتر ارشاد اخوان المسلمین در مصر است. در سال 1981 بخاطر مخالفت با پیمان کمپ دیوید به زندان افتاد.پنج سال در دوران مبارک در زندان بود. او در 23 فوریه 2012 مورد حمله مسلحانه چند ناشناس قرار گرفت .
وی معتقد است کمپ دیوید خطای استراتژیک بود و سیادت مصر در کمپ دیوید مخدوش شد.

شیخ قرضاوی از ابوالفتوح بعنوان فردی قوی و امین حمایت کرده است.

خبرگزاریها گزارش کردند که ابوالفتوح به دلیل تاکید بر نامزدی خود در انتخابات آینده ریاست‌جمهوری مصر از گروه اخوان المسلمین اخراج شده بود، چراکه این گروه در آن هنگام مخالف نامزدی اعضای خود برای این انتخابات بود.

ایمن نور

ایمن نور، رییس حزب غد(فردا) ست. وی سابقا عضو حزب الوفد بود. نور سیاست‌مدار لیبرال مصری است که از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۵ نمایندهٔ ‌مجلس مصر بود. در ژانویه ۲۰۰۵ بازداشت شد ولی در ماه مارس آزاد شد و با شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۵ بر اساس آمارهای رسمی با ۷٪ آرا‌ پس از حسنی مبارک در جای دوم ایستاد. وی در دسامبر همین سال به اتهام جعل اسناد، که طرفدارانش آن را پاپوش می‌دانستند، به ۵ سال حبس محکوم شد اما در سال ۲۰۰۹ از زندان آزاد شد. ایمن نور در جریان اعتراضات سال ۲۰۱۱ مصر شرکت داشت.

محمد سلیم العوا

محمد سلیم العوا، حقوقدان و فقیهی درجه اول است. او سال ها دبیر کل جمعیت علمای اسلام و رییس جمعیت مصری فرهنگ و گفتگو بود. او به عنوان شخصیتی که همواره بر تعامل و تسامح و گفتگو تاکید می کند شناخته شده است. در سال 1975 کتاب: نظام سیاسی در حکومت اسلامی را منتشر کرد. در سال 1998 کتاب: بحران در نهاد های دینی در مصر از وی منتشر شد.

محمد غنیم

در حالی که پیش از این اعلام شده بود که تعدادی از شیعیان مصر در انتخابات ریاست جمهوری مصر از نامزد اخوان المسلمین حمایت می‏کنند یک دانشمند شیعه مصری نامزد این انتخابات شد.

دکتر محمد غنیم، پزشک شیعه مصری و رییس "جریان شیعه مصر" 16 فروردین رسماً آمادگی خود را برای شرکت در نخستین رقابت‏های انتخابات ریاست جمهوری مصر پس از سرنگونی رژیم مبارک، اعلام کرد.

وی دوشنبه گذشته نیز در نامه ای کتبی از «ژنرال محمد حسن طنطاوی» رییس شورای نظامی حاکم خواست شیعیان نیز مانند دیگر اقشار مردم این کشور در کمیته تدوین قانون اساسی نماینده داشته باشند.

غنیم هنگام ثبت نام برای انتخابات ریاست جمهوری از شیعیان مصری خواست سکوت خود را بشکنند و حقوقشان را مطالبه کنند.

البرادعی؛ کاندیدای مستعفی

خبرگزاری رویترز روز شنبه (۱۴ ژانویه/۲۴ دی) از انصراف محمد البرادعی برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری مصر خبر داد. این برنده جایزه نوبل دلیل انصرافش را ادامه حاکمیت رژیم قبلی در قالب حاکمان نظامی فعلی ذکر کرد.

مدیر کل سابق آژانس بین المللی انرژی اتمی با انتشار بیانیه ای اعلام کرد : وجدانم به من اجازه نمی دهد برای ریاست جمهوری یا هیچ پست دیگری رقابت کنم مگرآنکه چنین رقابتی برپایه یک چارچوب دموکراتیک استوار باشد .

عبدالله كمال، يكي از اعضاي حزب ملي منحل شده در این مورد گفت: محمد البرادعي از نامزدي انتخابات رياست‌جمهوري استعفا داد چرا كه در حقيقت مي‌دانست نامزدي وي در انتخابات شكست مفتضحانه‌اي را برايش به دنبال خواهد داشت.

طی روزهای اخیر، پایگاه خبری الوفد مصر، از اعلام حضور ناگهانی وی در انتخابات ریاست جمهوری مصر خبر داده وگفته بود البرادعی در نظر دارد با همراهی "عبدالمنعم ابوالفتوح" و "حمدین صباحی" ائتلافی را تشکیل داده و در برابر دیگر نامزدها از جمله "خیرت الشاطر" نامزد اخوان و"عمر سلیمان" نامزد نظامیان ارشد وابسته به رژیم گذشته صف آرایی کند. خبری که تا پایان روز ثبت نام تحقق نیافت.
***

مصر سرزمین شگفتیهاست. با انقلابش در بهار عربی شگفتی آفرید و میدان تحریر بعنوان ویترینی تاریخی از مقاومت ملی تا پیروزی در دفاع از آزادی و عدالت در پیش چشم همگان قرار داد. آیا انتخابات ریاست جمهوری مرحله ایست بر بنیاد میدان تحریر و یا دستپخت سیاستمدارانی از لونی دیگر؟ باید منتظر نشست و دید آیا مصریها این بار نیز حیرت جهانیان را برخواهند انگیخت؟

آیت الله صانعی بیش از هر مرجع تقلیدی به حقوق زنان توجه کرده است. زن که همواره در ادبیات، سیاست، تاریخ، اجتماع، فقه و حقوق انسان درجه دوم محسوب شده و می شود و به عبارت دیگر همواره در حاشیه مرد(همسر، برادر، پسر) قرار گرفته، با فتاوی شجاعانه و کارشناسانه ایشان ، در مرکز و مدار زندگی جامعه ایرانی قرار گرفت و با نگاه تازه ای که به حقوق زنان مطرح شد، بسیاری از ناگفته های فقهی که نیاز امروز نسل جوان و دختران امروز و مادران فرداست پاسخ داده شد. فتاوی ای همچون ارث زن از همه اموالِ همسر و ارث تمام اموال مرد توسط زن در صورت نبود ورثه دیگر، تساوی قصاص، شرایط طلاق زن، ازدواج مجدد و موقت فقط در شرایط خاص، برابری دیه زن و مرد، عدم شرط مرد بودن برای قضاوت، مرجعیت و سایر مناصب حکومتی، اولویت ولایت مادر بر پدربزرگ در غیاب پدر و...از جمله کارهای درخشان و ماندگار آیت الله صانعی در حوزه فقه و حقوق زنان است و آثار برجاماندنی آن، نه فقط در مجامع علمی و دانشگاهی، محافل حقوق بشری، بلکه در زندگی روزمره افراد عادی جامعه نیز بتدریج نمایان شده است.

وقتی چهره گریان ایشان را در فراق و سوگ همسر دیدم، دریافتم برخلاف اکثر آقایان مراجع که معمولا خانم را در اندرونی خانه نگاه می دارند؛ و کمتر دیده شده است که مرجع تقلیدی با همسر خود در خیابان شانه به شانه هم راه بروند؛ یا مرجع تقلیدی اسم همسر خویش را به زبان بیاورد و یا از همسرش در جمعی عمومی یا خصوصی یاد کند - چه رسد به اینکه مواضع شجاعانه در مورد زنان و حقوق از یاد رفته و فراموش شده آنان داشته باشد- ؛ اکنون مرجعی از صمیم دل و آشکارا در سوگ همسرش می گرید.

بدون تردید، پیام این اشکها روی دیگر سکه اجتهادات و فتاوی آیه الله صانعی در باره حقوق زنان است. فتاوی ای که جسارت بیان آن در کمتر مرجعی دیده شده است. به عبارت دیگر ایشان نه تنها به لحاظ نظری و پژوهشی در باره حقوق زنان اندیشیده اند و فتاوی تازه و ابتکاری مطرح کرده اند بلکه خود در حفظ و مراعات حقوق همسرشان سنگ تمام گذاشته اند. و با آن باورها زندگی کرده اند و تئوری را در عمل پیاده کرده اند.

ایشان یک بار هم از مهندس موسوی تجلیل کردند که دست همسرش را می گیرد و در جمع مردم ظاهر می شود.

فیلم مستندی که چندسال قبل تلویزیون الجزیره در باره زندگی آیه الله صانعی ساخته بود را یکبار دیگر دیدم. در بخشی از فیلم ایشان کارهای معمول خانه را درحالیکه همسر بیمارشان در کنار سفره نشسته اند، انجام می دهند. ایشان وسایل سفره را یکی یکی می آوردند... درست همان کارهایی که تا کنون حوزه اختصاصی زنان و خلاف شئونات نه فقط مرجعیت - که حتی خلاف شئونات مردان در بسیاری از خانواده ها آنهم در مقابل چشم دیگران - تلقی شده و می شود.

پیامبر اسلام که در آستانه میلاد پربرکتش هستیم، رابطه گرم و صمیمانه با همسر را نشانه کمال ایمان می دانست. جای آن دارد که اشکهای سوزناک آیت الله صانعی در فقدان همسرش را با نگاهی جدید بازخوانی کنیم .

دوم، گرچه نخستین شعله های تحولی که سال گذشته در چنین روزهایی با نام بهار عربی منطقه و جهان را از خود متاثر کرد، جوانه اش در تونس و در شهر کوچک سید بوعزیزی ،با شعله های آتشی که به زندگی یک جوان پایان داد، آغاز شد، اما این مصر و تحولات آن بود که در طی این یکسال همه نگاه ها را به خود معطوف کرد. میدان تحریرقاهره و میدان بزرگ اسکندریه با جمعیت های میلیونی بود که تفسیر روشنی از بهار عربی به دست داد. بهاری که رنگ و هویت متکثربا حضور طیف های گستره ای از جوانان و سالمندان، زنان و مردان و کودکان، مسلمانان و قبطی ها و سکولارها را به روشنی می توان در آن دید. بهاری که در آن مسیحی ها برای نماز خواندن مسلمانان در آرامش، حلقه ای انسانی اطراف نمازگزارن می ساختند تا مبادا امنیت آنان به مخاطره بیفتد.

سوم، اخبار مصر همچنان در صدر اخبار و تحولات منطقه و جهان است. درست در همان روزهایی که نهضت بیداری مصریان به اوج می رسید و نهایتا عمر سلیمان مسوول دستگاه اطلاعاتی و دومین و یا به تعبیری نخستین شخصیت قدرتمند مصر، برکناری مبارک را اعلام کرد، گفت: مسئول اداره کشور ارتش خواهد بود. این تصمیم قابل پیش بینی و البته قابل تامل بود. به ویژه در همان ایام ژنرال طنطاوی در واشنگتن بود. هیچ کس نمی تواند اهمیت مصر برای آمریکا را نادیده بگیرد و بدیهی ست که واشنگتن متحد استراتژیک خود در منطقه را به این راحتی از دست نمی داد، ولو ناگزیر شود مهره ها را جایگزین کند.
در این یک سالی که گذشت ارتش به مرور کوشید تسلط خود را بر اداره کشوربیشترکند. درنگ ارتش در واگذاری قدرت به نهادهای عیر نظامی، دوباره مردم مصر را به میدان کشاند. مردمی که سالها در مقابل تمام مصائب رژیم مبارک مدارا و صبر کرده بودند، گویا این بار به هیچ وجه حاضر به عقب نشینی نیستند.

چهارم، تحلیلگران امور مصرمعتقدند مردمی که در میدان تحریر جمع شده بودند، مردمی جدید بودند. مصریهای جدید؛ مصریهایی که هیچ شباهتی با مردمی که پیش ازین می شناسیم نداشتند. اشتباه ارتش و حاکمان نظامی این کشور در این است که شناختی نسبت به ویژگیهای این مردم جدید که هم انقلابی در خور عظمت مصر آفریدند وهم با انقلاب، دوباره خود نیز زاده شدند و حیاتی جدید به دست آوردند، در این یک سال پیدا نکرد و تصور کرد آنجه رخ داده، موجی کوتاه و مبتنی بر احساسات کوتاه مدت بوده است که با تغییر مبارک، مردم را برای پنجاه سال دیگر به خانه های خود بر می گرداند.

پنجم، مصریها طبیعت خاصی دارند که آنها را بیشتر متمایل به انعطاف و سازش و کمتر معطوف به خشونت کرده است. بسیاری معتقدند این امر ناشی از سابقه هفت هزار ساله تمدنی این کشور بزرگ است که همچون افراد کهنسال خردمند سعی در گذران امور زندگی خود در برخورد با مشکلات و مصائب دارند. ولی وقتی شرایط به گونه ای پیش می رود که هیچ چاره دیگری در پیش روی خود نمی بینند، روحیه ای انقلابی و معطوف به تغییر می یابند. مثالی که زده می شود این است که مصریها به لحاظ طبیعت رفتاری مثل شترها هستند که گرسنگی و تشنگی، تحقیر و خواری و کتک را برای مدتی طولانی تحمل می کند، ولی اگر شورش کنند، کنترل آنها غیر ممکن است، حتی با زور و ضرب.
هرچند، صبوری در مقابل وضعیت سخت اقتصادی، زندگی میلیونی در قبرستانها، محدودیتهای فراوان سیاسی به دلیل حاکمیت شرایط اضطراری، سه دهه سرکوب و فساد مبارک و خانواده پیش بینی هر نوع انقلاب و تحولی را در مصر دیگرغیرممکن کرده بود، ولی جرقه امیدی که در تونس زده شد، دومینوی تغییر و انقلاب را به سواحل نیل نیز رساند.

ششم، اخبار چند روز گذشته و فیلمهایی که از برخورد سبعانه نظامیان مصری با مردم معترض در بخش های مختلف خبری پخش شد، نشانه آشکاریست بر اینکه حاکمان نظامی مصر هنوز باور نکرده اند با مردم جدیدی مواجهند. مردمی که چنین قساوتهایی را متحمل می شوند ولی از حق حود عدول نمی کنند. این ملت شایسته تکریم و احترام است .
در یک کلام باید گفت مصر نه فقط سیاستمدارش، قاری قرانش، نویسنده اش، آوازه خوانش ،روزنامه نگارش، و...شاخص است؛ بلکه کشوریست که مردمش نیزشاخص و مثال زدنی اند . مردمی که شدت و قساوت سرکوب بهانه ای برای در خانه نشستن و بازگشت به گذشته برایش نیست. مردمی که راه خود را یافته و می داند چه می خواهد و حاضر به پرداخت هزینه آن نیز هست.

جرس

دوم: با وجود تهدیدات روزهای اخیر، حال با این پرسش بزرگ روبرو هستیم: آیا واقعا در منطقه خاورمیانه قرارست جنگ دیگری اتفاق بیافتد؟ این جنگ چه گستردگی و مختصاتی خواهد داشت؟ کشورها و نیروهای تاثیرگذار بر معادلات منطقه چه بخشی از این سناریو هستند؟ کشورهای عربی منطقه و نیز ترکیه و پاکستان چه موضعی خواهند داشت؟ آیا جهان، منطقه خاورمیانه و حتی کشورهای غربی ظرفیت یک جنگ جدید با محوریت حمله به ایران را دارد؟ نظامهای جدید متاثر از بهار عربی و مردم منطقه از کدام زاویه به تهدیدات اخیر نگاه می کنند؟ تمام این پرسشها جای تامل و درنگ جدی برای همه اطراف قضیه دارد.

سوم: رویکرد برخی از هموطنان ، اعم از فعالان سیاسی و یا مطبوعاتی در این رابطه بعضا قابل مطالعه است.عده ای با نمونه سازی از قضیه لیبی گمان می کنند که یورش نظامی به ایران می تواند مقدمه تغییر رژیم در ایران باشد. با مصاحبه وزیر خارجه امریکا - که گروه های سیاسی و یا مردم ایران را تشویق به کمک خواهی از آمریکا و ناتو کرد- دچار شوق زایدالوصف می شوند و به این امر بدیهی بی توجهند که هیچ گربه ای برای رضای خدا موش نمی گیرد و حقوق بشر ، دمکراسی و آزادی نقابی برای اعمال اراده سیاسی و مداخله در امور داخلی کشورهاست. پس از سخنان خانم کلینتون می بینیم حتی مقالاتی هم در مزایای دخالت خارجی نوشته می شود!. جنبش آزادیخواهانه مردم که با شعار "انتخابات آزاد" و "رای من کو؟" آغاز شد، به دلیل شیوه مقابله حکومت ایران از یکسو، و ورود عناصرتندرو که هیچ اعتقادی به فرایند انتخابات و حرکت مسالمت آمیز ابتدایی مردم نداشت، به یکباره دچار رادیکالیسم و افراط شد . برخی شعار تغییر رژیم را مطرح کردند. طی 9 ماه گذشته، اظهارات و شعارهایی که هیچ کدام مورد قبول میرحسین و کروبی نبود و نیست در غیاب آنها ودر شرایطی که حصر اجازه بیان موضع صریح را به آنها پیرامون جهتگیری مستقلانه حرکت مردم ایران را نمی دهد، بیان شد و برخی افراد، منویات خود را به نام رهبران قالب زدند . ناگفته پیداست که آن گروه ها و یا آن افراد که نمی توانستند با اتکا به خود و معدود همفکرانشان، تغییر رژیم را سامان دهند، به خارج نگاه کرده، با قلم و کلام از نیروی نظامی خارجی استقبال نمودند و با نیروهای منفور ملت ایران نیز نشست و برخاست کردند.

چهارم: این حرکت همان ضربه مهلک به جنبش دموکراسی خواهی مردم ایران است. ارتقا و انحراف مطالبات جنبش سبز از یک حرکت دموکراسی خواهی در درون نظام به یک حرکت خشن علیه نظام نخستین انحراف استراتژیک در جنبش سبز بود و حال کمک خواهی از خارج و ابراز تمایل به دریافت کمک انحراف به مراتب بزرگتراست و اتفاقا این رویکرد دقیقا همان چیزی است که بخش تندرو حاکمیت ایران نیز برای ملکوک کردن حرکت مسالمت جویانه مردم می پسندند.

پنجم: چنین رویکردی به طور قریب به یقین مورد قبول اکثریت ملت ایران قرار نمی گیرد، البته ممکنست اقلیتی آرزوی چنین ایامی را در دل بپرورانند. مواضع از سر عزت و قدرت کروبی، موسوی، خاتمی و سایر دلسوزان همه حاکی از رویکرد استقلال طلبانه حرکت آزادیخواهانه و اصلاح طلبانه مردم ایرانست. تقابل با افراط گرایی در حاکمیت ایران این نیست که کسانی که به نام جنبش سبز و دمکراسی خواهی و آزادی سخن می گویند خود دچار افراط گرایی از نوع وابستگی به اجانب شوند .

جرس

سال ۸۹ ، سال غریب و شایسته تاملی بود؛ سال پیروزی انقلاب تونس و مصر، سال مقاومت گسترده مردم لیبی و یمن، سال اعتراضات گسترده در بحرین... یکی دو روزگذشته نیز مردم سوریه، در درعا و دمشق تظاهرات کردند و خواستار تغییرات شدند. در مراکش، الجزایر، اردن، عراق و عربستان هم شاهد تظاهرات گسترده مردم طی یکی دو ماه گذشته بودیم. در ایران نیز در پی اعتراضات ملیونی سال گذشته و سرکوب شدید و تاکتیک رهبران سبز مبنی بر عدم حضور خیابانی، امسال با دعوت موسوی و کروبی مجددا شور جدیدی در بین طرفداران جنبش ایجاد شد و بیست و پنج بهمن خیابانهای تهران و برخی شهرهای بزرگ سبز شد.

سال ۸۹ ، هم نمایش حضور و اقتدار مردم بود، هم پایان حضور برخی دایناسورهای سیاسی و هم نشان از جان سختی دیکتاتورهای در حال احتضار داشت.

پرسش اصلی که این روزها برای بسیاری مطرح شده، این است: این اعتراض ها چگونه آغاز شد و به کدام سرانجام منتهی می شود؟ چرا در برخی نقاط منجر به پیروزی شد و در برخی دیگر کمابیش یا ادامه دارد و یا چون آتش زیر خاکسترست؟ آیا می توان برای همه کشورها نسخه واحدی پیچید؟

این سوالها و دهها سوال دیگر، طی چندماه گذشته دغدغه اصلی بسیاری از ناظران تحولات اخیر بوده است و جای آن دارد که پیرامون آن تامل شود و متفکرین حوزه سیاست پیرامون آن بیشتر بیاندیشند و قلم بزنند.

تردیدی نیست که هر کشور و ملتی ویژگی های خاص خود را دارد؛ نمی توان همگی را همانند تلقی کرد و با یک مقیاس و میزان سنجید. اما قدر مشترک تحولات این کشورها فضای اختناق آمیز و بسته استبدادی ، تحقیر کرامت و حرمت شهروندان و وضعیت نابسامان اقتصادی بوده است، که ظرفیت لازم را برای به میدان آوردن مردم داشته و دارد.

در مصر و تونس این ویژگیها کاملا نمایان بود و سریع منجر به سقوط روسای جمهور مادام العمر شد، در حالیکه در کشورهای دیگر، به رغم تداوم اعتراض مردم تا سرنگونی دیکتاتور، به نظر می رسد هنوز راه درازی در پیش است.

برخی کشور ها مثل اردن و الجزایر برای پیشگیری از گسترش اعتراضات اقدام به برخی اصلاحات سیاسی و تغییرات حکومتی وبازتر کردن نسبی فضای سیاسی کردند.

از طرفی بعضی کشورهای دیگر در بین مردم به توزیع پول پرداختند.کویت پیش از همه به این سیاست دست زد. بیش از دو میلیارد دلار بین کویتی ها توزیع نمود. آب و برق را مجانی کرد. جریمه های رانندگی را بخشید. حقوق ها را افزایش داد. در عربستان بیش از نود میلیارد دلار هزینه فرمان های بیست گانه ملک عبدالله می شود. حقوق ها به نحوچشمگیری افزایش پیدا کرد. به دانشجویان دو ماه شهریه اضافه پرداختند. در سوریه، بشار اسد سربازی را به سه ماه کاهش داد...

بعضی کشورهای دیگرهم نه تدبیر سیاسی به خرج دادند که فضای سیاسی را قدری تلطیف کنند و نه به لحاظ اقتصادی هزینه کردند تا فضای اعتراضی را به نفع خود متحول کنند. آنها به شیوه قذافی و علی عبدالله صالح شیوه سرکوب و کشتار را پیشه کردند و تصور کردند با این شیوه، حکومت مستقر، قابل استمرار است.

آیا این سیاست ها توانسته یا می تواند امواج تظاهرات و اعتراضات را محدود و یا خاموش کند؟ واقعیت این است که در بسیاری از کشورهای اسلامی و عربی شاهد اختلاف طبقاتی و تفاوت شیوه زیست هستیم. از سویی مردم در شرایطی زندگی می کنند که از بسیاری از نیازهای طبیعی و انسانی خویش بی بهره اند. مثل زندگی میلیون ها نفر در قبرستان های قاهره و دیگر شهرهای مصر. از سوی دیگر حکومتگران و خانواده و اعوان و انصارشان در چپاول اموال و مفاسد اقتصادی سر از پای نمی شناسند.

استبداد وقتی حالت مادام العمری پیدا می کند، امید به تغییر را می کشد و جامعه را با یاس و رکود رویارو می کند. تحقیر، سرکوب و زندان به مرور اعتماد مردم به حکومت را از میان می برد. اعتراض ها و بغض های در سینه حبس شده، در انتظار یک فرصت می مانند. آن فرصت وقتی فراهم شد و ملتی به میدان آمد دیگر هیچ قدرتی نمی تواند در برابر آن ملت بایستد.

آیت الله خمینی در ششم خرداد ماه سال شصت در ملاقات با نمایندگان مجلس هشدار دادند اگر حکومت ظلم کند، کشور با یک انقلاب دیگر رویارو می شود:

"باید به حسب واقع، به حسب انصاف، به حسب وجدان، این مردمی که شماها را روی کار آورده اند، این مردم زاغه نشین که شماها را روی مسند نشانده اند ملاحظه آنها را بکنید، و این جمهوری را تضعیفش نکنید. بترسید از آن روزی که مردم بفهمند در باطن ذات شما چیست، و یک انفجار حاصل بشود.

از آن روز بترسید که ممکن است یکی از “ایام الله ” – خدای نخواسته – باز پیدا بشود. و آن روز دیگر قضیه این نیست که برگردیم به ۲۲ بهمن، قضیه این است که فاتحه همه ما را می خوانند!"

مردم مصر روز شنبه ۲۸ اسفندماه در یک همه پرسی به اصلاح قانون اساسی رای دادند و فاتحه مبارک را خواندند... به گونه ای که دیگر کسی نمی تواند مادام العمر رییس جمهور مصر بشود. دیر نباشد که در سایر کشورهای منطقه نیز، مردم خط پایانی بر تمام سیاستهای ارعاب گونه و تحقیرآمیز و مستبدانه حاکم بزنند.

روسای مادام العمر معمولا تصور می کنند حکومت حق آنان است و این حق را هم که به زعم خودشان با شایستگی تمام احراز کرده اند، حاضر نیستند تحت هیچ شرایطی واگذار کنند. مبارک می خواست پسر بزرگش جمال را به جای خود بگذارد. لیلا طرابلسی زن بن علی در صدد بود جانشین همسر بیمارش شود. قذافی از جانشینی سیف الاسلام پسرش و یا حتی دخترش سخن گفته بود. در نظام های پادشاهی مثل بحرین و سایر کشورها هم که تکلیف روشن است.

ورود ملتها به صحنه برای رقم زدن سرنوشت به دست خود، گویای آنست که مردم فاتحه سیاستهای "جانشین سازی" حکام را خوانده اند و به هیچ ترتیب اجازه نمی دهند دیگر آنها برای آینده خود و فرزندانشان تصمیم بگیرند.

تحولات یکی دو ماهه اخیر در تونس و مصر ، موجب شده تحلیلگران و ناظران سیاسی و بین المللی یکبار دیگر بر ضعف تبیین و تحلیل خود در پیش بینی و درک حوادث سیاسی همچنین شناخت جنبش های اصلاحی و انقلابی اذعان کنند. این درحالیست که گویی قدرت درک ملتها در تبیین حوادث سیاسی بیش از تئوری پردازان و سیاستمداران داخل و خارج بود.

سرنگونی دو رییس جمهور قدرتمند مادام العمر در دو کشور منطقه در فاصله کمتر از یک ماه هم اشتیاق برای ایجاد تحول در بین مردم کشورهای پیرامونی را شعله ورتر کرده و هم رژیم های حاکم برین کشورها را نگران از ایجاد سرنوشتی مشابه. حال برخی به این نگرانیها واکنش مثبت نشان داده، با دادن وعده های سیاسی و اقتصادی و اعمال برخی سیاستها سعی کرده اند نظر مساعد مردم را به خود جلب کنند ؛ برخی نیز به تصور اینکه مرگ فقط مختص همسایه است، همچنان با ارعاب و درشتی و تندی ازیکسو و تحمیق رسانه ای از دیگر سو سیاست ورزی می کنند و جنبش و اعتراض را فقط برای دیگران مقبول و مشروع می دانند.

در حالیکه بسیاری از حوادث بین الملل را می توان در قالب نظريه «بازى با حاصل جمع صفر» تبیین کرد، این روزها سیر تحولات داخلی بسیاری کشورها نیز به گونه ایست که می توان ازین نظریه در حوزه مباحث سیاست داخلی هم بهره گرفت. تعارض ملت - دولت گاه به سرانجامی منجر می شود که بقا و پیروزی یک طرف در گرو نابودی دیگری ست. بسیاری برین باورند که حوادث تونس و مصر به گونه ای رقم خورد که اگر دولتمردان این دو کشور زودتر صدای اعتراضات و خواسته های مردم را شنیده بودند و ازاستبداد و فساد و ظلم و تبعیض و تحقیر منزلت و کرامت مردم خویش کاسته بودند، می شد نتیجه بازی را در قالب نظریه حاصل جمع غیرصفر نیز شاهد بود. به تعبیر معترضین میدان تحریر قاهره در روزهای اعتراض، "اگر ما در میدان تحریر استقامت نکنیم و نمانیم و به اعتراضات خود ادامه ندهیم، آنگاه حکومت بر خواسته خود استقامت خواهد کرد و با سیاستهای سرکوبگرانه خود می ماند و وضعیت اضطراری سی سال گذشته استمرار می یابد. پس آنقدر می مانیم تا حکومت ناگزیر از رفتن شود... " و آنقدر ماندند تا مبارک رفت.

البته بدون تردید نقش ارتش مصر هم در این میان نقشی مهم بود. به گفته صفوت الزیات یکی از ژنرالهای سابق مصر، نقش ارتش محافظت از تظاهرکنندگان بود. از همان زمانی که در بیانیه معروف تاریخی خود اعلام کرد که خواسته های مردم را شنیده است و علیه آنان به زور متوسل نمی شود. برای این که ارتش از دولت درباره استفاده از زور علیه تظاهرکنندگان فاصله گرفت.

در همان روزهای نخست مقاومت مردم مصر و حضور آنان در میدان تحریر فاهره و شهرهای دیگر، مثل اسکندریه و سوئز که به شهادت بیش از سیصد نفر از مردم و زخمی شدن هزاران نفر انجامید، ارتش گلوله ای شلیک نکرد.

نکته قابل تاملی هم در بیانیه شماره سه ارتش مصر مطرح شد مبنی براینکه ارتش حافظ امنیت است. حافظ مردم و کشور است و منشا مشروعیت نیست. این مردم هستند که به دولت و حکومت و ارتش مشروعیت می دهند.

شورای عالی نیروهای مسلح مصر که اداره امور این کشور پس از سقوط رژیم مبارک را بر عهده گرفت، در بیانیه سوم خود تاکید کرد: این شورا جایگزینی برای اراده و مشروعیت ملت نخواهد بود. ما در برابر خواسته های ملت بزرگ خود که خواستار تغییرات بنیادین شده اند، قرار داریم و این مسئله را با مدد خدا تا تحقق آمال ملت مصر دنبال می کنیم.

گویی در این مقطع مهم تاریخی ارتش ماموریت خود را دفاع از امنیت کشور و تمامیت ارضی و دفاع از ملت دانست نه دفاع از حکومت و تقابل با مردم و کشتار آنان . به عبارتی ارتش در این مقطع از تاریخ مصر سعی کرد از زاویه ای ورای سیاست به معنی مرسوم ، در تحولات این کشور نقش ایفا کند. هرچند باید در انتظار آینده ماند و دید روند تحولات در این کشور به کجا می انجامد و در آینده با مشکلات فزاینده میراث مبارک چگونه رودر رو خواهد شد.

این روزها که همه از درسهای مصر و تونس سخن می گویند، توجه به نقش ارتش، بخصوص در شرایط حاد زمانی کشورمان حایز اهمیت بیشتری ست. مرحوم آیت الله خمینی با توجه، در وصیت نامه خود از نیروهای مسلح خواستند که در سیاست دخالت نکنند. پس از پذیرش قطعنامه سپاه معتقد بود که بایستی سرنوشت مذاکرات صلح را سپاه در دست بگیرد. امام خمینی با این پیشنهاد مخالفت کردند.ایشان بارها سپاه و ارتش را از دخالت در سیاست منع کرد.

توجه به فرازهایی از پیام ۲۹ فروردین ۱۳۶۱ ایشان خطاب به تمامی نیروهای نظامی در ا ین روزها حایز اهمیت بیشتری است:

"از امو ر مهمی که باید تمام نیروهای مسلح از آن پیروی کنند و اغماض از آن به هیچ وجه نمی توان کرد و باز هم تذکر داده ام، آن است که هیچیک از افراد نیروهای مسلح، چه رده های بالا یا پایین در حزب و گروهی با هر اسم و عنوان نباید وارد شوند، هرچند آن حزب و گروه صددرصد اسلامی و به جمهوری اسلامی وفادار باشند و هرکس در یک حزب و گروه وارد شد باید از ارتش و سپاه و سایر قوای انتظامی و نظامی و قوای مسلح خارج شود. و فرماندهان و مسوولا ن موظف هستند که هرکس در یکی از احزاب یا گروه های سیاسی یا دینی وارد شد به او تذکر دهند که از حزب و یا گروه ها و یا سازمان خارج شود، و اگر تخلف کرد او را از ارتش یا دیگر قوای مسلح اخراج کنند، و همه افراد موظف اند چنین اشخاصی را به فرماندهان معرفی نمایند و باید توجه داشته باشند که ورود قوای مسلح در احزاب و گروه ها و سازمان ها، پایه قوای مسلح را متزلزل خواهد کرد و غفلت از این امر موجب پیگرد خواهد بود..."

اگر ارتش و نیروهای مسلح در برابر مردم قرار بگیرند، و خود تبدیل به یک طرف در حوزه مباحث و منازعات سیاسی بخصوص در جوامع دوقطبی شود، اعتبار و احترام خود را از دست می دهد، وقتی نیروهای مسلح بی اعتبار شد، باخت حکومت و بازی حاصل جمع صفر مشمول حال نیروهای نظامی رودرروی مردم نیز خواهد شد و آنگاه باید برای امنیت و ثبات و استقلال آن کشور ابراز نگرانی کرد.
جرس

در دی ماه امسال، مردم تونس دیکتاتور ۷۴ ساله این کشور که ۲۳ سال بود بر آن ها با مشت آهنین حکومت می کرد، برانداختند. به نظر می رسد بهمن نیز ماه برافتادن مبارک ۸۳ ساله است. دیکتاتوری که سه دهه است با وضعیت فوق العاده حکومت می کند؛ حکومت دستگاه های امنیتی و نظامی بر مردم، به گونه ای که کیفر کمترین انتقاد و مخالفت زندان است.شانزده سال پیش زمانی که برای نخستین بار به مصر سفر کردم فضای امنیتی و حالت فوق العاده را در جای جای کشور می شد احساس کرد؛ از قبرستانهای قاهره – به عنوان مسکن و ماوای ملیونها مصری محلی که در آن بدنیا می آیند، بزرگ می شوند، زاد و ولد می کنند و همانجا هم می میرند- تا محل اجلاسی که قرار بود وزاری خارجه عدم تعهد در آنجا تشکیل جلسه دهند؛ از محله امبابه که مقر اسلامگرایان بود و حضور یکساعته من از چشم ماموران امنیتی پنهان نماند تا مکانهای تاریخی این کشور...همه جا حضور نیروهای امنیتی پیدا و پنهان مشهود بود. گفته می شود حکومت مصر متکی بر یک ملیون پرسنل امنیتی ست.

قانون مربوط به شرايط اضطراري به مبارک اين فرصت را داده تا انتخابات سه دهه اخیر را به هر نحوي كه مي‌خواهد دست‌كاري كند و سالها بر اریکه قدرت تکیه بزند. البته در غروب جمعه به وقت مصر با صدای لرزان به مردم مصر وعده داد که در انتخابات ریاست جمهوری آینده شرکت نخواهد کرد. پیداست فرعون مصر مثل فرعون زمان موسی وقتی موجهای سنگین دریا را دید، گفت: اکنون پشیمانم..

در این سوی تحولات مصر، برخلاف گذشته که مصریها در مقابل وضع موجود با گفتن یک کلمه "مالیش"(بی خیال!)در هر زمینه ای، خیال خود را راحت و سیاست صبر و تحمل پیشه کرده بودند، و به رغم سختی و تلخی زندگی تحت یک حکومت مطلقه بی مهار آرام و مطیع به نظر می رسیدند، روند تحولات در مصر طی این روزها کاملا متفاوت از گذشته است. بعد از سه روز اعتراض عمومی و بازداشت جمع زیادی و کشته شدن تعدادی از شهروندان، روز جمعه ۲۸ ژانویه، ۸ بهمن در مصر روز خشم و آزادی اعلام شد. نهضت مقاومت ملت مصر از چهار روز پیش با شدت و شور زایدالوصفی متاثر از فضای اصلاحی- انقلابی منطقه وارد فاز جدیدی شده است. برادعی در مصاحبه ای که در گاردین منتشر شد،به نکات مهمی اشاره کرد و گفت: برای حمایت از تظاهرات مردم و پیوستن به آنان به مصر بازگشته است. او در نماز جمعه قاهره شرکت کرد... برادعی پیش از این گفته بود: حکومت مصر آخرین روز های خود را می گذراند و آخرین گام های لرزانش را بر می دارد.

جمع زیادی از رهبران جنبش اعتراضی مردم بازداشت شده اند و خبرها حاکی از بازداشت صدها معترض توسط نیروهای رژیم مبارک است. هرچند حکومت تمامی شبکه های ارتباطی مثل اینترنت و موبایل را قطع کرده، ولی اطلاعرسانی از شبکه مجازی در سطح خیابانها با حضور مردم سریع و بدون واسطه انجام می شود. تحقق خواسته‌هايي مانند آزادی و عدالت اجتماعی،از بين بردن بيكاري و برگزاري انتخابات آزاد و پاك و پايان دادن به حالت‌ فوق العاده و آزار و اذيت و شكنجه طی روزهای اخیر مهمترین خواسته شهروندان مصري بود، خواسته هایی که بتدریج حکومت مبارک را نشانه رفته، خواهان پایان رژیم مبارک است.

سرکوب مردم مصر، بی تردید نمی تواند نهضت مقاومت را متوقف کند. اتحادیه هنرمندان ، اتحادیه نویسندگان، اتحادیه روزنامه نگاران به مردم پیوسته اند. همگی اطلاعیه داده بودند که در تظاهرات روز جمعه خشم و آزادی شرکت می کنند. مردم گام های بلند دیگری هم برداشتند. برای آزادی جوانان خود که توسط ماموران امنیتی و پلیس دستگیر شده بودند، به مراکز پلیس یورش برده و جمعی از زندانیان را آزاد کردند. مقر پلیس و فرمانداری در شهر شیخ زوید و نیز سلوم در اختیار مردم قرار گرفته است.بر اساس گزارشهای شبکه های خبری سویز سقوط کرده، در خیابانهای قاهره صدای شلیک گلوله و دود ناشی از گاز اشک آور و صدای فریادهای مردم قطع نمی شود. خودروهای زرهی مثل صدف در میانه امواج خروشان مردم ازین سو به آن سو حرکت می کنند. مقر مرکزی حزب حاکم نیز به آتش کشیده شده است . در چند شهر مصر حکومت نظامی اعلام شده است. با این همه این سخن بر زبان مردم می گردد: مردم می خواهند رژیم سرنگون شود: "الشعب یرید اسقاط النظام." مبارک این صدای مردم را شنیده است؟

نیروهای امنیتی سالها با وضع فوق العاده می خواستند حکومت را مستقر و جامعه را آرام نشان دهند. اما در درون جامعه اتفاق دیگری در جریان بود. همان دوگانگی دیکتاتور، دوگانگی جوانی و نشاط صوری ظاهری مبارک ٨٣ ساله با موهای رنگ شده از یک سو و کهولت و ویرانی حقیقی او، در جامعه هم وجود داشت. شور و حیاتی که در رگ های جوان جامعه مصر بود بالاخره سیاست مرگبار قبرستانی- امنیتی آن را به چالش کشید و دور نباشد که فرعون مصر نیز همین روزها به تاریخ بپیوندد.

نهضت مقاومت مصر رعب حکومت را در هم شکسته است. حکومت های دیکتاتوری مهمترین پشتوانه شان حکومت بر مبنای رعب و تهدید است. وقتی این لایه سنگین شکست، حکومت فرو می ریزد. وقتی جوانان در برابر شلیک ماموران امنیتی و پلیس می ایستند،وقتی احمد هاشم همین دیروز در اسکندریه خودش را آتش زد و از پیکر خود شعله ای افروخت نشان داد که از حکومت مبتنی بر ارعاب و تهدید نمی هراسد.

امواج تظاهرات مردم مصر از قاهره ۱۸ میلیونی تا اسکندریه و سوئز و شهرک های مختلف دلتای نیل گسترده شده است. حیرت انگیز است که خانم کلینتون حکومت مصر را مستقر تعریف کرده است.

در برابر حاکمیت استبدادی مبارک همه گروه ها به صحنه آمده اند.

تحولات مصر، تونس، اردن، یمن، لبنان، فلسطین، سودان و...از اهمیت بسیاری برخوردارند و نظم جدیدی در منطقه در حال ترسیم شدن است. رهبران جنبش سبز ملت ایران ضرورت دارد نسبت به تحولات منطقه موضعگیری بهنگام و روشنی داشته باشند تا از سوءبرداشت برخی فرصت طلبان و مصادره به مطلوب کنندگان پیشگیری کنند.
جرس

زین العابدین بن علی پس از ۲۴ سال حکومت مطلقه، در ۷۲ سالگی از تونس گریخت.

اگرچه کاخ الیزه از ورود بن علی به پاریس اعلام بی خبری کرده است، تلویزیون بی اف ام فرانسه اظهار داشت، رییس جمهور سابق تونس به پاریس گریخته است. خبرهایی هم حاکی از ورود او به مالت هست.

شدت تحولات در کمتر نقطه ای از جهان با این سرعت منجر به نتیجه می شود که مردم تونس بساط بن علی را یک ماهه برچیدند. تظاهراتی که ابتدا در اعتراض به بیکاری ، گرانی و فساد اداری در تونس آغاز شد، در کمتر از یک ماه با جهتگیری مشخص سیاسی ، شخص بن علی را هدف گرفت.

روز قبل، بن علی اعلام کرد که در دور آینده، نامزد ریاست جمهوری نخواهد بود. او گفته بود که سانسور مطبوعات و اینترنت را لغو می کند.

او قول داده بود که به فکر حل نگرانی های تظاهرکنندگان، از جمله افزایش چهار برابری بهای غذا طی هفته های اخیر ست.

و خطاب به ملت، چند بار تأکید کرده بود که "من حرف شما را فهمیدم" . ولی تظاهرکننده‌ها بر این باور بودند که وعده های دیشب آقای بن علی برای اعمال اصلاحات سیاسی و اقتصادی فوری در این کشور کافی نیست و او باید برود.

و بالاخره رفت...

. این که اعتراضات یکماهه تونس، ناگهان در بسیاری از مناطق و شهرها رخ می دهد، و در کمتر از یکماه منجر به سقوط بن علی می شود، حاکی از نارضایی مردمی وسیع علیه حکومت است . خشمی فروخورده که پس از بیست و چهار سال با جرقه ای پیش بینی نشده ناگهان به آتشفشانی منجر می شود.

کسی تصور نمی کرد شعله ای که از تن جوان مظلومی که در چرخ دستی اش- طواف- سبزیجات می فروخت، برخاست، سوختبار ماندگار یک تحول در تونس می شود.

ماموران پلیس چرخ تره بار محمود بوعزیز را در ۱۷ دسامبر- ۲۷ روز پیش- واژگون کردند چون او اجازه کار نداشت و فقر هم به استخوان او رسیده بود. خودش را آتش زد و آن شعله مظلومیت در پیکر یک ملت که استبداد، فقر و فساد را بیست و چهار سال تحمل کرده بودند، گرفت و تونس شعله ور شد.

هفته پیش همسر بن علی گریخت. دیروز داماد و دخترش و روز جمعه هم خودش...هر چند صدای ملت را هم شنیده بود...

سرانجام دیکتاتور هایی که به صندلی می چسبند، خود را حق مطلق می دانند و حکومت مطلقه را حق خود و در تحقیر و سرکوب ملت خویش هر چه از دستشان بر می آید انجام می دهند همین است.

در روی پلاکاردی در مقابل وزارت کشور تونس نوشته بود: نه می بخشیم و نه فراموش می کنیم.

بر پلاکارد دیگری: دیگر بس است، به خدا بس است. و بر دیگری: اراده مردم شکسته نمی شود.

شعار مردم این بود: بن علی، برو و قیام ادامه دارد .

این ها نشانه های بی تابی و طاقت سوخته یک ملت است که سالهاست به جان آمده بود. نه از حضور نظامیان ترسید و نه از آتش گشودن لباس شخصی ها و امنیتی های شناخته شده به روی مردم. ایستاد تا حکومت دیکتاتوری بن علی فرو ریزد.

محمد غنوشی گفته است ظرف شش ماه انتخابات آزاد برگزار خواهد شد.

امشب مردم تونس، بعد از بیست و چهار سال شبی را بدون سایه سنگین و شوم بن علی سحر می کنند. بدون تردید این سحرگاه، ابتدای حرکت مردمی تونس به سمت آزادی ست.

سحرگاهی که می تواند برای بسیاری از ملت های تحت ستم استبداد نزدیک باشد، اگر فقط به قدرت خود اعتنا و اعتماد داشته باشند

جرس

این بار در سالگرد مکتوب بخشی از نوشته های علی از همراهان همیشگی مکتوب را در اینجا می آورم:

"...مدت مدیدی ست که مکتوب هم کم رمق و آشفته است ! مکتوبی که برای خودش هویت مستقلی داشت

...از هر گوشه و کنار علاقمندان گرد هم آمده بودند و مکتوب خانه مان بود . خانواده ای تشکیل شده بود


کاش بازهم مکتوب هویت حقیقی و اصیلش را بیابد

امیدوارم که مکتوب زین پس فصل تازه ای را آغاز نماید . فصلی که بیش از همیشه بدان محتاجیم . فصل زندگی

توضیح واضحات سیاست و تکرار مکررات آن کار گل مناسب نوپایگان عرصه است ... چراکه


" دیگر نه آفتاب از این داغ تر می شود و نه غلام از آن رو سیاه تر "


امیدوارم مکتوب مانند همان بدایت امر سرزنده و شاداب و پرفروغ بر پای خود بایستد و ما همه بار دیگر شاهد باشیم " به شاخی دو مرغ خوش الحان نشسته "

من هم امیدوارم مکتوب در سالی که پیش روست همه دوستان گذشته را مجددا زیر سقف خود گرد آورد

دیگر همه پذیرفته اند که "معجزه هزاره" مهمترین وجه شخصیتش غافل گیری است. درست در اوج انتخابات مجلس، وزیر کشور برکنار می شود؛ وزیر کشوری که مستقیما از بیت رهبری آمده بود. درست در بین مذاکرات ایران و روسیه، چند ساعت پس از سفر پوتین به ایران علی لاریجانی دبیر شورایعالی امنیت برکنار می شود. ویک هفته مانده به پایان دولت اول احمدی نژاد، چند وزیر از جمله وزیر اطلاعات و ارشاد برکنار می شوند. وزیر ارشاد در آستانه ورود به جلسه دولت از برکناریش مطلع شده به خانه برمی گردد و زمانیکه به دلیل تعداد زیاد تغییرات کابینه، شبهه از رسمیت افتادن کابینه به میان می آید، صفار هرندی می پذیرد در حد یک عدد باقی بماند تا دولت از رسمیت نیفتد؛ هرچند از نگاه احمدی نژاد اینها عددی نیستند!

این بار هم در حالی که متکی حامل پیام احمدی نژاد در سنگال بود، برکنار می شود. بسیاری روزنامه ها نوشتند که کار احمدی نژاد یک برخورد و برکناری تحقیرآمیزست! البته پیش از این هم نشانه هایی از عدم رضایت احمدی نژاد از متکی مطرح بود؛ مثل انتخاب نمایندگان ویژه رییس جمهور که بعد از اعتراض رهبری مشاور شدند و مانند بی سفیر ماندن سفارت خانه های مهم...یا حتی مقایسه پیامی که احمدی نژاد به مشایی میدهد تا برای شاه اردن ببرد و پیامی که حاملش وزیر خارجه است.

روزنامه گاردین نوشته بود، اینگونه برکناری ها معمولا در کودتاهای کلاسیک انجام می شود. مثل برکناری شواردنادزه وزیر خارجه وقت شوروی؛ گفته شده زمانیکه او از سفر بر می گشت، در فرودگاه مسکو تنها ماند؛ دفترش در اختیار وزیر خارجه روسیه بود و محافظانش هم رفته بودند؛ ماشینی هم از وزارت خارجه نیامده بود! حال باید دید بازگشت متکی با کدام تشریفات صورت گرفته و آیا او که وزیر رفت و هنگام بازگشت هیچ سمتی حتی سمت مشاورت هم یدک نمی کشید، از همان مسیر پاویون ویژه که رفته بود وبا همان تشریفات به تهران برگشته است؟!

برکناری متکی را از چند منظر می شود تحلیل کرد:

نخست: بسیاری معتقدند احمدی نژاد "همین" است؛ عجیب و غیرقابل پیش بینی که هر آن امکان دارد کلامی یا عملی از وی سر بزند که به مخیله هیچ احدالناسی خطور نمی کند. استاندار را از لوله فاضلاب عبور می دهد! اعلام می کند گوش استاندار دیگری را در حضور مردم می کشد! مدیران ارشد را در لحظات حساس برکنار می کند...نکته قابل توجه در این زمینه آن ست که احمدی نژاد وزرا و مدیرانی را برکنار کرده است که گفته می شود ربطی نزدیک به بیت رهبری داشته اند. وزیر کشور و دبیر شورای عالی امنیت و وزیر اطلاعات و وزیر ارشاد و وزیر خارجه؛ اینها همه مدیران ارشدی هستند که معمولا با نظر رهبری منصوب می شوند.حال سوال اینجاست که آیا این عزل های تحقیر آمیز و موهن با نظر رهبری انجام شده است؟

دوم: وقتی مجلس که یکی از وظایف مهمش نظارت و پرسش گری ست از سکه می افتد و جرئت پرسش از احمدی نژاد را به دلایل پیدا و پنهان ندارد، نتیجه اش اتفاقاتی ازین نوع می شود .رییس کمیسیون امنیت ملی بی خبر از تغییر وزیر در پاسخ خبرنگار می گوید بی خبرم و از شنیدن آن شوکه شده ام! واکنش سایر نمایندگان ، بخصوص اعضای کمیسیون امنیت ملی وسیاست خارجی مجلس هم مشابه بود.

سوم: برکناری متکی نوعی ابلاغ پیام به دیگر وزرا و مدیران هم هست که هر وقت از دفترشان خارج می شوند آماده عزل باشند؛ چه بسا دیگر به آن اتاق باز نگردند! به قول ظریفی این شیوه مدیریت از نوع احمدی نژادی اش حب ریاست را در دلها نابود می کند، به گونه ای که مدیر و وزیر و صاحب سمت نه از فردای خود که حتی از همان " آن" هم بی خبرست که در چه جایگاهیست؟متکی در آخرین مصاحبه قبل از برکناریش که دو شب قبل از برکناریش صورت گرفته بود در پاسخ به این سوال که "یعنی شایعات مربوط به برکناری شما باطل است؟" می گوید: "ببینید، بر اساس آموزه‌های بزرگان خودمان اینطور باید حرکت کنیم که بناست سالیان طولانی در این مسؤولیت خدمت کنیم و جوری هم نگاه کنیم که یک قصد 10 روزه هم نمی‌توانیم به مسؤولیت داشته باشیم! "

چهارم: کشورهای دیگر که می خواهند با مدیران ارشد مذاکره کنند، باید همیشه درین اندیشه باشند که ممکن است وزیر در حال مذاکره در همان ساعت عزل شده باشد.بر همین اساس طبیعی ست که نباید کسی برای پیامها یا نامه های از نوع احمدی نژادی اش ارزشی قائل شود.اینکه چه تلقی از ایران و دولتمردانش خواهند داشت نیز قابل تامل است.

در هر حال با چنین شیوه هایی باید در انتظار نشست و دید معزول بعدی کیست و در چه شرایطی عزل می شود؟ احمدی نژاد که خودش به ضرب فرمان حکومتی از صندوق آراء بیرون آمد، آیا باز هم صندلی لغزان قدرت را از زیر پای یکی دیگر برای دورکردن سرنوشت محتوم خود خواهد کشید؟