تونس، مصر می شود؟!

تونس کشوری که "انقلاب" را به مصر "صادر" کرد، آیا می تواند اعتراضات منجر به کودتای نظامیان علیه نهادهای منتخب مردم را از مصر "وارد" کند؟ آیا النهضه در تونس به سرنوشت اخوان المسلمین در مصر گرفتار خواهد شد؟

دومین ترور سیاسی مخالفان حکومت طی شش ماه گذشته در تونس، همزمان با سرنگونی محمد مرسی در مصر، موج جدیدی از اعتراضات را در این کشور حاشیه ای شمال آفریقا ایجاد کرده است. موجی که از یک سو مخالفین حکومت را منسجم تر، به برنامه ریزی جهت توسعه اعتراضات مردمی تشویق کرده و از سویی طرفداران حکومت و طیف حاکم را نگران آینده تحولات نموده است. کوتاه زمانی از کودتای سوم جولای نظامیان مصری نگذشته، تونس نیز وارد فاز جدید تحولات زنجیره ای شده است و با تلاش های گروه هایی از مخالفین، به نظر می رسد با گرته برداری از تحولات یک ماه گذشته مصر که منجر به سقوط رییس حمهور منتخب این کشور شد، در حال فاصله گرفتن از فاز اول اعتراضات خود در سال ۲۰۱۱ است. تحولاتی که با خودسوزی محمد بوعزیزی در سیدی بوزید خیزش و موج جدیدی را در این کشور و سایر کشورهای منطقه ایجاد کرد و به فروپاشی دیکتاتورهای مادام العمر در تونس و مصر با آرامی و بدون مقاومت، و در لیبی و یمن با خشونت و کمک خارجی منجر گردید و نهایتا با مقاومت اسد در مقابل مخالفان متنوع خود، پس از دوسال و نیم جنگ داخلی، در سوریه تغییر ماهیت داد و از شکل مسالمت آمیز اولیه ای که به بهار عربی متصف شده بود، خارج و با خشونت های غیرقابل کنترل، عملا متوقف شد و گویی با تحولات اخیر، موج برگشت به عقب شروع شده است.

اکنون، درحالی که کمتر از سه سال از این اتفاقات دنیای عرب که ماهها جهان را به خود معطوف کرد و حتی اثراتی در ورای مرزهای جغرافیایی خاورمیانه گذاشت، می گذرد، حرکت هایی کاملا متفاوت و مغایر با اتفاقات سه سال گذشته در منطقه در حال تکوین است. به گونه ای که به نظر می رسد هم مردم، هم ارتش، هم احزاب و نهادهای مدنی و هم حکومت ها دچار گیجی، سردرگمی و سرخوردگی از تحولات سه سال اخیر شده اند. البته نقش نیروهای وابسته به رژیم های سابق، تفکرات تکفیری سلفی و حامیان خارجی آنها همچون عربستان را نباید در شکل گیری این اتفاقات نادیده یا دست کم گرفت .

درحال حاضر، سوال مهمی که ذهن بسیاری را بخود مشغول کرده است، چرایی این اتفاقات در مصر و پس از آن در کشورهایی همچون تونس است. اگر سه سال پیش توجیه قابل قبولی برای حرکت های اعتراضی مردم در این مناطق بخاطر فساد گسترده روسای جمهور مادام العمربه لحاظ سیاسی و اقتصادی، وابستگی خارجی، سرکوب و استبداد حاکمان وقت وجود داشت، آیا اکنون که این ضعف ها در نهادهای جدید و منتخبین آنها وجود ندارد و یا به میزان بسیار کمتری وجود دارد، نارضایی طیف هایی از مردم(عمدتا سکولارها و چپ ها که به دلایل مختلفی در فرایند دمکراتیک انتخابات قادر به جلب رای و نظر مردم نشده اند) مجوز حرکت های خیابانی و تلاش برای انحلال دولت ها و پارلمان های منبعث از رای مردم، ولو با ضعف ها و انتقادات زیاد و مجوزی برای تمرد، شورش، کودتا و حرکت های تخریبی است؟ آیا نارضایی قشرهای مختلف مردم که تقریبا امری جهانی است و معمولا مکانیزم های مبتنی بر عرف و خردعمومی برای حل این اختلافات و اعتراضات در نقاط مختلف مورد پذیرش طرف های سیاسی و عامه مردم( در چارچوب فرایندهای دمکراتیک و انتخابات ) قرار گرفته است، در کشورهایی چون مصر و تونس و...محلی از اعراب دارد؟ این سوال ها، پرسش های بسیار اساسی است که لازمست بدان ها توجه شوند.

اگرچه بسیاری تکرار سناریوی مصر در تونس را بعید دانسته و گفته اند تونسی‌ها به خاطر انعطاف و مدارای بیشتر حکومت و تفاوت نقش ارتش در این کشور با مصر از یک طرف و قدرت نهادهای صنفی و مدنی و احزاب برخلاف مصر از طرف دیگر، بر اختلافات فایق آمده، به سمت توافق حرکت می‌کنند، ولی اتفاقات روزهای اخیر این کشور این خوش بینی را تقویت نمی کند و دنباله روی مخالفین حکومت از الگوی مصری چشمگیر است. به نمونه هایی از این الگو برداری در زیر توجه کنید:

- بلافاصله بعد از خلع مرسی، جنبش تمرد در تونس نیز اعلام موجودیت کرد و مشابه حرکت مصریها اقدام به جمع آوری امضا از مخالفین حکومت نمود و از مردم این کشور برای برگزاری تظاهرات تا زمان سرنگونی نظام کنونی دعوت کرد.

- ترور محمد البراهمی عضو مجلس موسسان و از مخالفین النهضه هم به اعتراضات داخلی دامن زده و تظاهرات در شهرهای مختلف با جهت سرنگونی حکومت گسترش داده است. در پی این ترور جبهه مردمی، ائتلافی متشکل از حدود ده تشکل ملی گرا و چپ گرا از جمله حزب محمد البراهمی به نافرمانی مدنی تا سقوط دولت دعوت کرده است.

- تظاهرکنندگان خواستار انحلال دولت و شورای موسسان شده اند .

- مقر جنبش النهضه دربرخی شهرهای تونس از جمله سیدی بوزید به آتش کشیده شد.

- اتحادیه کل مشاغل تونس در اعتراض به تروریسم، خشونت و قتل و ترور محمد البراهمی در سراسر این کشور به اعتصاب عمومی دعوت کرد.

- حدود هفتاد نماینده مجلس موسسان از سمت خود استعفا کردند. نمایندگان مستعفی در برابر مجلس تحصن کرده و بر انحلال این مجلس و نیز انحلال نهادهای برخاسته از آن مانند دولت علی العریض از رهبران جبنش حاکم النهضه و پایان ماموریت منصف المرزوقی رییس جمهور، تاکید دارد.

- برخی اخبار حکایت از شروع موج استعفای وزراست. اخبار ضدونقیضی از استعفای وزیر آموزش و پرورش بعنوان اولین وزیر تونسی که استعفای خود را تقدیم نخست وزیر کرده ، منتشر شده است. انتظار می رود طی روزهای آینده وزرای دیگری نیز استعفا کنند.

- جنبش مخالف نداء تونس (به رهبری نخست وزیر دوران بن علی)خواستار انحلال دولت موقت تونس و تشکیل دولت نجات ملی متشکل از افراد کاردان ملی، تهیه نقشه راه روشن برای انتخابات، تشکیل کمیته اصلاح پیش نویس قانون اساسی و انحلال انجمن های محافظت از انقلاب و ارجاع عاملان آن به دستگاه قضایی شده است.

- استعفاهای درون حزبی موتلفین النهضه(حزب تکتل و حزب کنگره) برای تحت فشار قرار دادن رهبری این احزاب برای خروج از ائتلاف و از کابینه و فشل کردن دولت مستقر آغاز شده است.
و...

با توجه به اقدامات اخیرالذکر، به نظر می رسد در ادامه تغییرات در مصر، دست هایی در صدد بر هم زدن قواعد بازی در تونس و بی ثبات کردن این کشور است. ترور ۹ نظامی تونسی در مرز الجزایر به دست تکفیری ها، در کنار سایر اتفاقات این کشور کوچک شمال آفریقا برای ایجاد التهاب و وارد کردن ارتش به موج اعتراضی پدید آمده، نشانه روشنی ازین توطئه است.

جرس

جمیله کدیور | لینک ثابت | نظر (0)