ایران و تحولات مصر

موضعگیری های ایران در قبال تحولات مصر طی ده روز گذشته، مواضعی تکراری، کلی و تاحدودی متناقض بوده است. مواضعی که نشان از سردرگمی دست اندرکاران دیپلماسی کشور در قبال تحولات مصر دارد. اظهاراتی که بر خلاف کشورهای دیگر که بالاخره سعی بر بیان روشن دیدگاه و مواضع خود داشته اند، در ایران با بیان اصول کلی، اگرچه تلاش شده همه اطراف درگیر در مصر را راضی کند و اصل را برعدم مداخله بگذارد، ولی ظاهرا همه را از خود ناراضی کرده است.
در نخستین موضعگیری رسمی وزارت خارجه ایران در بیانیه ای که در خصوص تحولات مصرمنتشر کرد، با اشاره به اینکه" سرنوشت ملت مصر را باید مردم این کشور رقم بزنند و هیچکس نمی تواند برای مصری ها نسخه ای بپیچد و هر سرنوشتی که مردم مصر برای خودشان تعیین کنند، مورد قبول همه است و باید به آن تمکین کرد، ضمن ابراز نگرانی از درگیری های مصری – مصری در این کشور که جامعه را به خشونت سوق داده، وحدت ملی و انسجام داخلی کشور را خدشه دار ساخته و موجبات خشنودی دشمنان مصر را فراهم می سازد بر ضرورت پایبندی جدی به روند دموکراتیک و استفاده از لوازم و ابزارهای تحقق دموکراسی تاکید کرده، با انتقاد از رفتار مخرب برخی جریان‌های تندرو که در ماههای گذشته باعث نگرانی اقشار جامعه مصر گردید، روند دستگیری و بازداشت های اخیر شخصیتهای این کشور را موجب نگرانی دانسته و بر ضرورت احترام به اصول انسان دوستانه" تاکید کرده است.
آنگونه که از این بیانیه بر می آید روشن نیست که بالاخره وزارت خارجه در کجای این ماجرا ایستاده است و اقدام کدام گروه را محکوم یا تایید کرده است.از یک طرف بر پای بندی به فرایند دمکراتیک و لوازم آن تاکید می کند، از سوی دیگر از رفتار جریانهای تندرو، و بالاخره روند دستگیری های اخیر انتقاد می کند...این بیانیه هرچند بر تمکین به نظر مردم مصر اشاره دارد، ولی به دلیل تناقض ساختاری آن، به گونه ایست که منجر به موضعگیری وزارت خارجه مصر در قبال ایران و محکوم کردن مواضع ایران شد، به گونه ای که بدر عبدالعاطی، سخنگوی وزارت خارجه مصر موضع وزارت خارجه ایران را در قبال تحولات مصر رد و آن را دخالت در امور داخلی کشور خود تلقی کرد.

در واکنشی دیگر، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه موضع ایران در خصوص تحولات مصر تاکید کرد: ما خواهان گفت‌وگوهای ملی برای حل و فصل این مساله و احترام به آزادی‌های مشروع مردم و ساز و کارهای دموکراتیک در حل و فصل مشکلات بوده‌ایم. موضع ما هنوز هم همین است مسلما در هیچ دموکراسی دخالت نیروهای نظامی پسندیده نیست و باید در یک دموکراسی پیشرفته از هرگونه دخالت غیردموکراتیک اجتناب شود و امیدواریم ادامه تحولات در مصر به سمتی برود که به روندهای دموکراتیک احترام گذاشته شود و هرگونه تحولات سیاسی در چارچوب ساز و کارهای پیش‌بینی شده در قانون اساسی و در یک روند دموکراتیک باشد.

در واکنش به این اظهارات، وزرات امور خارجه مصر در بیانیه ای دیگر که روی فیس بوک وزارت خارجه گذاشت، با ابراز "ناخشنودی بی نهایت" از اظهارات اخیر ایران درباره مصر، این مواضع را منعکس کننده " نداشتن آگاهی دقیق از ماهیت تحولات دموکراتیکی که مصر شاهد آن است" دانست. بدر عبدالعاطفی، سخنگوی وزارت امور خارجه مصر در پاسخ به اظهار نظر عباس عراقچی که دخالت نیروهای نظامی در مسایل سیاسی و تغییر دولت هایی را که بر اساس انتخابات به قدرت رسیده، کاری ناشایست دانسته بود، گفت: تحولات اخیر مصر پیشرفتی سیاسی بود که در نتیجه خواسته مردم محقق شده است، این خواسته در نقشه عمل ارتش مصر تجلی پیدا کرده و مردم آن را تایید کردند.


علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه هم در گفتگو با خبرنگار صدا وسیما با تکرار بیانیه وزارت خارجه، با تاکید بر اینکه مصر با انقلابی که انجام داد در مسیر دموکراسی قدم گذاشت و تا به امروز هم خیلی از مسیرهای دموکراسی را که باید در آن قدم می گذاشته طی کرده است و امیدواریم فرایند دموکراسی در مصر همچنان ادامه یابد، ضمن محکوم کردن کشتار در مصر گفت : سرنوشت ملت مصر را باید مردم این کشور رقم بزنند و هیچکس نمی تواند برای مصری ها نسخه ای بپیچد و هر سرنوشتی که مردم مصر برای خودشان تعیین کنند مورد قبول همه است و باید به آن تمکین کرد... ما همواره بر این تاکید کرده ایم که در امور داخلی دیگران مداخله نمی کنیم و تابع تصمیم گیری مردم مصر برای سرنوشت شان هستیم.

عصر روز پنج شنبه هم صالحی در گفتگو با محمدکامل عمرو وزیر خارجه مصر با تأکید بر تعیین سرنوشت مصر توسط مردم آن کشور، گفت: هر تصمیمی که مردم مصر بگیرند، مورد احترام همگان است. روند دمکراسی که در مصر شروع شده، روندی پایدار خواهد بود و روز به روز مستحکم‌تر خواهد شد.
در پی این گفتگو، وزیر خارجه ایران روز جمعه سفری چند ساعته به مقصد ترکیه انجام داد.
پیرو تحولات روزهای اخیر و این اظهارنظرها که به گوشه هایی از آنها اشاره شد، مواضع وزارت خارجه از جهاتی قابل نقد و مناقشه است:
در این اظهارات بارها بر تعیین سرنوشت مصر توسط مردم تاکید شده است. وزارت خارجه مشخصا لازم است روشن کند فرایند تعیین سرنوشت مردم در کجا و توسط چه کسانی مدنظر است؟ با توجه به اینکه جامعه امروز مصر بشدت دو قطبی است و در فرایندی که با هدایت نظامیان و البته با پشتیبانی طیف هایی از مردم صورت گرفته، دولت منتخب مردم(ولو ضعیف و قابل انتقاد) که در فرایندی دمکراتیک و با رای مردم انتخاب شده، سرنگون گردیده است، اینجا مقصود وزارت خارجه ایران از تعیین سرنوشت مردم عطف بماسبق و انتخابات گذشته می شود یا نگاه به آینده دارد؟ چون به نظر می رسد فعلا این دو موضوع در تعارض جدی اند.
در مواضع وزارت خارجه بارها بر روند دمکراسی در مصر تاکید شده است. بخصوص در گفتگوی وزیر خارجه با وزیر خارجه منصوب نظامیان. در اینجا نیز ایران ضروریست بروشنی مواضع خود را در قبال حرکت نظامیان بیان کند. ایا کودتای نظامیان را نماد یک حرکت دمکراتیک می داند یا ضد دمکراتیک؟
به هر تقدیر بین مواضع گفته شده سخنگوی وزارت خارجه، بیانیه وزارت خارجه و وزیر خارجه تعارض هایی است که باید دست اندرکاران امر دیپلماسی تکلیف خود را با "خود" و "تحولات منطقه" بصراحت روشن نمایند.
مواضع وزارت خارجه در شرایطی که وضعیت پیچیده ای در مصر درجریان است، کشور دچار اختلافات و وضعیت دوقطبی شدید شده، رییس جمهور قانونی کشور در کودتایی نظامی سرنگون شده است، طرفداران اخوان المسلمین بعنوان منسجم ترین و قدرتمندترین جریان سیاسی مصر، در خیابان ها به روند امور معترضند و مخالفان مرسی که در نقشه راه وحدت نظر داشتند، در رابطه با بیانیه قانون اساسی منتشره دچار اختلاف نظر شده اند، نشان از هیچ موضعی ندارد به جز سردرگمی.
شفقنا

جمیله کدیور | لینک ثابت | نظر (2)